انواع روش های درمان در روانشناسی کودک؛ معرفی ۱۱ تکنیک حرفه‌ای

کودکان مانند بزرگسالان ممکن است در مسیر رشد خود با چالش‌هایی مواجه شوند که والدین باید با دقت این تغییرات را در کودک تشخیص داده تا بتوانند به‌موقع از متخصص مورد نظر کمک بگیرند. بسیاری از کودکان به اختلالات روانی و رفتاری مبتلا می‌شوند که ممکن است روی زندگی فردی، روابط اجتماعی و ادراک آن‌ها از دنیای اطراف تاثیر بگذارد. بنابراین باید به کمک روانشناس و متخصص خبره بتوانند این اختلال‌ها را بهبود دهند و به میزان زیادی آن‌ها را کنترل کنند. روش های درمان در روانشناسی کودک بسیار متنوع هستند که با تشخیص دقیق متخصص به کار گرفته می‌شوند. در این مطلب درباره مهم‌ترین روش های درمانی در زمینه روانشناسی کودکان صحبت خواهیم کرد.

برای دریافت نوبت مشاوره از خانم دکتر مهسا ساداتی، می توانید از فرم زیر استفاده کنید:

درمان تعاملی والد-کودک

این روش درمانی به والدین کمک می‌کند تا با فرزندان خود تعامل مناسب و سازنده‌ای داشته باشند تا بتوانند رفتارهای هر دو طرف را مدیریت کنند. این تکنیک پیوند بین والدین و فرزندان را بهبود می‌دهد. روش تعاملی والد-کودک یا PCIT والدین آموزش‌های لازم را از طریق بهترین روانشناس کودک دریافت می‌کنند. این روش هم به کودک و هم به والدین کمک می‌کند تا استرس خود را به‌طور قابل توجهی کاهش دهند و در مدیریت احساسات خود موفق‌تر عمل کنند. 

بازی درمانی در روانشناسی کودک

یکی از محبوب‌ترین و موثرترین روش های درمان در روانشناسی کودک بازی درمانی است. در این روش درمانگر از بازی‌ها، نقاشی‌ها، اسباب‌ابزی‌ها، عروسک‌ها و کارهای هنری برای مشاهده  و شناسایی رفتارها و الگوهای رفتاری و احساسی کودک استفاده می‌کند تا بینش دقیقی از کودک به دست آورد. 

بازی درمانی کودک محور از یک اتاق بازی به‌عنوان فضای درمان استفاده می‌کند. این اتاق بازی فضایی امن را برای کودکان مهیا می‌کند تا بتوانند احساسات خود را از طریق نمادها و بازی‌های مختلف پردازش کنند. درمانگر می‌تواند از بهبود و تغییرات مثبت کودک حمایت کند، رفتارهای منفی را کاهش دهد و عملکرد کلی کودک را بهبود دهد. بازی درمانی به کودک اجازه می‌دهد تا با کمک اسباب‌بازی‌ها و محیط اتاق بازی مسائل مختلف را کشف کند و مسیر درمان را طی کند.

برای آشنایی بیشتر با این روش، به بازی درمانی نگاهی بیندازید.

درمان شناختی-رفتاری

تکنیک درمان شناختی رفتاری یا CBT نیز یکی از رایج‌ترین روش‌های درمان در بین روانشناسان کودک است. در این تکنیک درمانگر به کودک یاد می‌دهد که افکار ما باعث ایجاد احساساتی می‌شوند که بر رفتارهای ما تاثیر می‌گذارند. آن‌ها به کودک کمک می‌کنند تا الگوهای نامناسب و مضر را شناسایی کنند و الگوهای رفتاری و تفکرات مناسب‌تری را جایگزین کنند تا خلق و خوی آن‌ها بهبود پیدا کند. نوعی از این تکنیک وجود دارد که به کودکان آموزش می‌دهد و کمک می‌کند تا با تجربه‌های آسیب‌زا و تروماها کنار بیایند. همچنین این روش در درمان اختلالاتی مانند غم و اندوه طولانی‌مدت در کودکان و نوجوانان موثر است. 

رفتار درمانی دیالکتیکی

این تکنیک درمانی نوعی رفتار درمانی برای موارد پرخطر مانند افکار خودکشی در نوجوانان است. این روش ترکیبی از CBT، رفتار درمانی و ذهن آگاهی استفاده می‌کند. هدف این تکنیک آموزش راهبردها و مهارت‌های مقابله با تعارض و احساسات شدید است. این روش اثربخشی بین فردی، ذهن آگاهی، مهارت‌های تحمل پریشانی و مهارت‌های تنظیم هیجانی را آموزش می‌دهد. 

گروه درمانی در روانشناسی کودک

یکی از پرکاربردترین روش های درمان در روانشناسی کودک استفاده از گروه درمانی است. این تکنیک از تعامل با هم‌سالان و پویایی گروه برای بهبود مهارت‌ها و هدف قرار دادن رفتارهای خاص استفاده می‌کند. یک یا چند درمانگر ممکن است یک جلسه گروه درمانی را رهبری و مدیریت کنند. فعالیت در گروه با هدف درمان، باعث بهبود رفتارهای اجتماعی، بهبود تعاملات، تمرین خودکنترلی، مسئولیت‌پذیری، مدیریت احساسات، مدیریت خشم، تاب‌آوری و مدیریت تعارضات خواهد شد. 

تحلیل رفتاری کاربردی

این روش درمانی یکی از روش‌ها برای درمان کودکان اوتیستیک است. در این روش تمرکز بر تحسین و پاداش‌دادن به رفتارهای مطلوب است تا فراوانی آن‌ها را افزایش دهد و رفتارهای نامناسب را به حداقل برساند. این روش رفتارها را در محیط واقعی آموزش می‌دهد و به یادگیری، خودمدیریتی و ارتباطات می‌پردازد. 

خانواده درمانی در روانشناسی کودکان

خانواده از افرادی با سنین مختلف، شخصیت‌ها و خلق‌وخوی متفاوت تشکیل شده است. به همین دلیل امکان بروز مشکلات و چالش‌های مختلفی در خانواده وجود دارد. خانواده درمانی روشی است که هدف آن درک تعاملات و الگوهای ارتباطی خانواده است. همچنین هدف این تکنیک ارائه حمایت‌های لازم و آموزش‌های مورد نیاز برای کمک به عملکرد مثبت خانواده است. 

درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد

این نوع درمان که به اختصار ACT هم گفته می‌شود، به درمان‌جو کمک می‌کند که افکار، احساسات و تجربه‌های منفی را به‌جای اجتناب و فرار از آن‌ها بپذیرد. برخی از کودکان با چالش‌هایی مانند درد جسمی، مرگ نزدیکان، جدایی والدین، بیماری اعضای خانواده یا استرس شدید روبه‌رو هستند که آن‌ها را از حرکت رو به جلو و عملکرد مناسب بازمی‌دارد. تکنیک پذیرش و تعهد به کودک کمک می‌کند تا حقایق را بپذیرد و با وجود آن‌ها به مسیر خود ادامه دهد. 

واکنش و پیشگیری از مواجهه

روش درمان پیشگیری از مواجهه و پاسخ یا ERP یکی از روش‌ها درمانی است که به‌ویژه برای کودکان مبتلا به اختلال وسواس و افراد مبتلا به فوبیا و ترس‌های شدید مفید است. درمانگران با کمک این روش سعی می‌کنند افکار وسواسی را پیدا کنند و سپس استرس را کاهش داده و احساس امنیت را در کودک به وجود آورند. با کمک این تکنیک به مرور زمان ارتباط بین ترس و رفتارهای اجباری از بین می‌رود و موقعیت‌های ترسناک کمتر آزاردهنده می‌شوند. سپس کودک این قدرت را پیدا می‌کند تا با این ترس‌ها روبه‌رو شود. 

هنر درمانی روش درمان در روانشناسی کودک

استفاده از روش هنر درمانی در سال‌‌های اخیر بیشتر مورد توجه قرار گرفته است. هنر درمانی نوعی روش درمان است که با فرآیندهای خلاقانه ارتباط دارد. در این تکنیک سه عنصر درمانگر، درمانجو و تصویر وجود دارد. بسیاری از کودکان برای یافتن کلمات مناسب برای بیان احساسات یا خواسته‌های خود دچار مشکل می‌شوند. بنابراین هنر درمانی به آن‌ها کمک می‌کند تا این شکاف را پر کنند. تصاویر و آثار هنری می‌تواند پلی برای بیان احساسات، رهاسازی، ابراز دلتنگی‌ها و سردرگمی‌ها و همچنین ابزار مناسبی برای کشف و گره‌گشایی از معضلات باشد. 

اگر با این روش آشنایی ندارید، پیشنهاد می‌کنیم هنر درمانی و کاربردهای آن را بخوانید.

روان درمانی

یکی از مهم‌ترین روش های درمان در روانشناسی کودک روان درمانی است که کشف می‌کند کدام رویداد‌ها یا آسیب‌های گذشته ممکن است باعث ایجاد احساسات یا رفتارهای منفی خاصی شود. هدف این روش آن است که کودک آزادانه درباره هرچیزی که به ذهنش می‌رسد صحبت کند و درمانگر سرنخ‌هایی را پیدا کند که ممکن است ارتباطی با تجربه‌ها و آسیب‌های گذشته داشته باشد.

سخن پایانی

روان انسان یکی از پیچیده‌ترین چیزهایی است که با آن روبه‌رو هستیم. به همین دلیل روش‌های بسیاری برای درمان اختلالات روانی، بهبود افکار و مدیریت احساسات وجود دارد. باید بدانید که کودکان هم مانند بزرگسالان به روانشناس نیاز دارند تا بتوانند بهتر با چالش‌های خود مقابله کنند، احساسات خود را بهتر مدیریت کنند و اگر به اختلالی دچار شده‌اند، راحت‌تر بتوانند بهبود پیدا کنند. روش‌های مختلفی برای درمان مشکلات روانی و رفتاری وجود دارد.

در این مطلب سعی کردیم تعدادی از مهم‌ترین و کاربردی‌ترین روش های درمان در روانشناسی کودک را معرفی کنیم. یادتان باشد که تشخیص روش مناسب برای درمان و بهبود کودک به نظر متخصص بستگی دارد تا بر اساس نوع نیاز کودک بهترین روش انتخاب شود. 

 سوالات متداول