کودکان با رشد ذهنی و مغزی خود به مرور یاد میگیرند که روی کارهای مختلف تمرکز داشته باشند. یادگرفتن مهارت تمرکز به کودک کمک میکند تا کارها را با دقت بالا انجام دهد، درسهایش را بهتر یاد بگیرد و برای انجام کارهای مختلف حواسجمع باشد. بسیاری از والدین نگران مشکلات تمرکز در کودکان خود هستند و برخی تصور میکنند که ممکن است کودک اختلالات یادگیری یا ADHD داشته باشد. والدین میبینند که کودک بهطور طولانی روی یک چیز تمرکز نمی کند و از کاری به کار دیگر پرش میکند. یادتان باشد که مشکلات تمرکز در کودکان همیشه به دلیل وجود اختلالاتی مانند ADHD نیست. در این مطلب سعی داریم درباره علائم عدم تمرکز در کودکان و دلایل آن صحبت کنیم و راهکارهایی را برای بهبود تمرکز کودک ارائه دهیم. برای آشنایی بیشتر با مشکلات عدم تمرکز در کودک با ما همراه باشید.
فهرست مطالب
علائم عدم تمرکز در کودکان چیست؟
اگر میخواهید بدانید که کودک ما دچار عدم تمرکز است یا خیر، باید ابتدا با علائم کمبود تمرکز در کودک آشنا باشید. در ادامه مهمترین نشانه های عدم تمرکز در کودکان را معرفی میکنیم. اگر این نشانهها را بهطور مکرر در کودک خود مشاهده کردید، بهتر است با یک روانشناس کودک خوب مشورت کنید.
مشکل در حفظ یک رشته فکر مشخص
وقتی کودک شما حادثهای را روایت میکند یا داستانی را برایتان تعریف میکند، اغلب بدون اینکه متوجه شود، به سراغ صحبتهای غیر مرتبط میرود. همچنین اگر کسی یا چیزی صحبت او را قطع کند، بهسختی به یاد میآورد که تا کجا برایتان تعریف کرده است.
خیره شدن به فضا
وقتی که کودک میخواهد فعالیتی مانند انجام تکالیف مدرسه یا کارهای خانه را انجام دهد، به فضا نگاه میکند یا از پنجره به بیرون خیره میشود.
نیاز به دستورالعملهای مکرر
وقتی که کودک میخواهد کاری انجام دهد، ممکن است حواسش پرت شود. در این صورت باید وظایف یا کارهای او را بارها و بارها به او یادآوری کنید تا بتواند آنها را به روش و ترتیب مناسب انجام دهد.
عدم گوشدادن به صحبتهای دیگران
یکی از رایجترین ویژگیهای عدم تمرکز در کودکان این است که وقتی با او صحبت میکنید، به نظر میرسد که او به چیزهای دیگر نگاه میکند. یا اینکه در برخی از مواقع به آنچه شما میگویید واکنش نشان نمیدهد. کودکانی که دچار عدم تمرکز هستند، مشکلات زیادی در گوشدادن به صحبتها دارند و نمیتوانند روی حرفهای شما متمرکز شوند.
زمان زیاد برای انجام کارها
وقتی کودک دچار عدم تمرکز است، معمولا برای انجامدادن یک کار، به زمانی بسیار بیشتر از حالت معمول نیاز دارد. زیرا این کودکان وسط کار حواسشان پرت میشود و کندتر از سایر همسالان خود میتوانند کار مشخصی را انجام دهند.
عدم توانایی تمرکز روی یک کار در یک زمان
بسیاری از کودکانی که درگیر عدم تمرکز هستند، معمولا نمیتوانند در یک بازه زمانی مشخص روی یک کار تمرکز کافی داشته باشند. آنها مدام از یک کار به کار دیگر میروند و میخواهند چند کار را همزمان با هم انجام دهند.
بیقراری هنگام انجام کارهای مشکل
برخی از کودکان نمیتوانند کارهایی مانند مطالعهکردن یا انجام تکالیف و درسخواندن را بهراحتی انجام دهند. یکی از علائم عدم تمرکز در کودکان این است که آنها هنگام انجام برخی از کارها بیقراری میکنند. این ویژگی بهخصوص در کارهایی که نیاز به یکجا نشستن و تمرکز دارد، بسیار دیده میشود.
احساس حماقت در کودک
اگر کودک دچار عدم تمرکز باشد، نمیتواند برخی از کارها را آنطور که باید انجام دهد. به همین دلیل ممکن است از خودش ناراحت شود و خود را سرزنش کند. بسیاری از کودکانی که با این مشکل روبهرو هستند احساس حماقت میکنند و بهمرور زمان عزت نفس خود را از دست میدهند.
عدم توانایی در منظمبودن
یکی از مشکلاتی که کودکانی با اختلال عدم تمرکز با آن روبهرو هستند، ناتوانی در نظم است. وقتی فرزند شما مجبور است وسایل خود را مرتب کند، دچار آشفتگی میشود. آنها حتی ممکن است هنگام آمادهشدن برای مدرسه احساس غم و اندوه داشته باشند. همچنین برخی اوقات آنها یادشان میرود که چه کاری انجام میدادند و باید با چه ترتیبی کارها را به پایان برسانند.
دلایل عدم تمرکز کودکان
عوامل حواسپرتی شدید
کودکان بهطور طبیعی کنجکاو هستند، بنابراین دهن آنها میتواند با هرچیزی منحرف شود. صداهای بسیار داخل و خارج خانه، شلوغی، وجود تنش در خانه و عوامل مشابه نقش مهمی در تخریب تمرکز کودک ایفا میکنند. بنابراین بهتر است محیطی آرام، بدون تنش و بدون سروصدا را برای کودک فراهم کنید تا راحتتر بتواند تمرکز روی کارها را تمرین کند.
وظایف دشوار
یکی از دلایل عدم تمرکز در کودکان، کارهای سخت است. یادتان باشد که کارها باید متناسب با سن و توانایی کودک باشد. اگر کاری بیشازحد چالشبرانگیز باشد، ممکن است کودک نتواند بهخوبی روی آن تمرکز کند و مدام حواس خود را پرت کند.
جلب توجه والدین
برخی از کودکان میخواهند با تمرکز نکردن روی کارها و انجامندادن وظایف خود، توجه والدین خود را جلب کنند.
خواب ناکافی
یکی از مهمترین عواملی که تمرکز کودکان را به هم میریزد، خواب ناکافی و بیکیفیت است. کمبود خواب تمرکز و کارایی را بهطور چشمگیری کاهش میدهد.
تعذیه نامناسب
حذف وعدههای غذایی اصلی، نخوردن میانوعدههای مقوی و دریافتنکردن مواد مغذی به میزان کافی، همگی باعث میشوند که کودک نتواند بهخوبی روی کارها و تکالیف خود در خانه و مدرسه متمرکز شود.
مشکلات شخصی
ممکن است کودک درگیریهایی در ذهن خود داشته باشد که روی عملکرد او تاثیر بگذارند و تمرکز را از او بگیرند.
سبک یادگیری متفاوت
باید بدانید که هر کودک منحصربهفرد است و ممکن است یکی از دلایل عدم تمرکز در کودکان این باشد که او به روش یادگیری خاصی نیاز دارد.
ورزش نکردن
یکی از مهمترین دلایلی که میتواند باعث عدم تمرکز در کودکان شود، عدم فعالیت بدنی مناسب است. ورزش نکردن به مرور زمان میتواند توانایی بدنی، عملکرد ذهن و تمرکز را کاهش دهد.
فقدان انگیزه یا علاقه
معمولا اگر کودک به کاری علاقه نداشته یا انگیزهای برای انجام آن کار نداشته باشد، نمیتواند بهراحتی روی آن کار متمرکز شود و مدام حواسش را پرت میکند.
فضای کار نامرتب
یکی از مهمترین عواملی که روی حواسپرتی کودک موثر است، نامرتببودن و بینظمی محیط است. شلختگی کیف مدرسه، میز یا کمدها میتواند بهراحتی حواس کودک را هنگام انجام کارها پرت کند.
تجربههای ناگوار
از دست دادن یکی از اعضای خانواده، مهاجرت، دور شدن از دوستان و اقوام، از دست دادن حیوان خانگی یا جدایی پدر و مادر میتواند به میزان زیادی روی عملکرد ذهن، آرامش و تمرکز کودک تاثیر بگذارد.
وجود اختلالات روانی
برخی از کودکان درگیر اختلالات یادگیری هستند و نمیتوانند دقت و تمرکز کافی را روی کار مشخصی قرار دهند. همچنین بسیاری از کودکان به اختلال کمبود توجه/بیشفعالی یا ADHD مبتلا هستند که نمیتوانند در یک بازه زمانی مشخص روی کار مشخصی تمرکز کنند. بنابراین والدین باید حتما در صورت مشاهده مکرر این نشانهها حتما با متخصص روانشناسی کودک مشورت کنند.
برای اطلاعات بیشتر درباره ADHD، «بیش فعالی چیست» و «علائم بیش فعالی» را بخوانید.
راهکارهایی برای بهبود تمرکز کودک
- روتین خواب کودک را رعایت کنید. حتما مطمئن شوید که کودک به اندازه کافی میخواید و سعی کنید قبل از خواب یک روتین منظم و مشخص داشته باشید تا او را برای خواب راحت و آرام آماده کنید.
- رژیم غذایی سالم و مقوی را فراموش نکنید. یک رژیم غذایی متعادل و مغذی میتواند سطح تمرکز و حافظه را بهبود دهد. همچنین از پرخوریکردن کودک و مصرف بیشازحد تنقلات غیرمفید جلوگیری کنید.
- کارهای دشوار را به وظایف کوچکتر و سادهتر تقسیم کنید تا کودک راحتتر بتواند انها را انجام دهد. این کار به او کمک میکند تا بتواند روی همان وظیفه ساده و کوچک تمرکز کافی داشته باشد.
- عوامل حواسپرتی را کاهش دهید. وقتی فرزندتان برای انجام کاری نیاز به تمرکز دارد، سعی کنید محیطی آرام، بدون شلوغی و تنش ایجاد کنید. گوشی موبایل، تلویزیون و وسایل بازی را هنگام انجام کارها در اختیار کودک قرار ندهید.
- برای انجام کارها و تکالیف بازه زمانی تعریف کنید. کودک باید بداند که محدودیت زمانی دارد تا بتواند از تمرکز خود به بهترین شکل کمک بگیرد. زمان لازم برای انجام هر کار را تخمین بزنید و به کودک زمان کافی بدهید تا وظایف خود را انجام دهد.
- از یک روانشناس کودک کمک بگیرید. اگر فکر میکنید که این کارها نتیجهای ندارد یا نمیدانید چه روشی برای بهبود تمرکز فرزند شما بهتر است، حتما از بهترین روانشناسان کودک مشورت بگیرید.
سخن پایانی
داشتن تمرکز در هر سنی موجب عملکرد بهتر مغز و انجام بهتر و دقیقتر کارها میشود. در این میان عوامل مختلف درونی و بیرونی وجود دارد که ممکن است تمرکز ما را بر هم بزند. این موضوع در برخی از کودکان شدت بیشتری دارد و آنها بهراحتی میتوانند تمرکز خود را از دست بدهند. در این مطلب سعی کردیم درباره دلایل کاهش و عدم تمرکز کودکان صحبت کنیم. همچنین گفتیم که راههای مختلفی برای بهبود تمرکز کودک وجود دارد که شما باید با توجه به شخصیت و عادتهای کودک آن راهها را امتحان کنید. در پایان باید بگوییم که یک متخصص روانشناسی کودک میتواند بهخوبی به شما و کودک شما کمک کند تا بهترین مسیر را برای تمرین تمرکز پیش بگیرید.
دیدگاهتان را بنویسید