دلایل ترس کودک از مرگ والدین + راهکارهای مقابله با آن

یکی از عمیق‌ترین و اساسی‌ترین روابط، پیوند بین والدین و فرزند است. برای بسیاری از کودکان، فکر مرگ و از دست دادن والدین می‌تواند بسیار ترسناک و اضطراب‌آور باشد. کودکان ترس از مرگ را به شکل‌های مختلفی نشان می‌دهند که ممکن است گاهی درک آن برای والدین دشوار باشد. کودک ممکن است به دلایل مختلفی دچار ترس از مرگ والدین شود، به همین دلیل مهم است که والدین نشانه‌های ترس کودک از مرگ والدین را بشناسند و دلایل آن را پیدا کنند. سپس با کمک راهکارهای متناسب با سن کودک به او کمک کنند تا بر ترس از دست دادن والدین در کودکان غلبه کند. در این مطلب می‌خواهیم درباره دلایل این ترس و نشانه‌های آن صحبت کنیم و روش‌هایی را برای کمک به والدین ارائه دهیم. برای آشنایی بیشتر با ترس از مرگ والدین در کودکان با ما همراه باشید. 

معنای ترس از مرگ والدین برای کودکان

ترس از مرگ والدین در کودکان ۲ تا ۴ سال

از نظر روانشناس کودک، کودکان نوپا درک کمی از مرگ دارند و نمی‌دانند که مرگ یک مفهوم همیشگی و همگانی است. آن‌ها ممکن است فکر کنند که مرگ موقتی و برگشت‌پذیر مانند خواب یا بازی است. ترس کودکان از مرگ والدین در این سن معمولا از با اضطراب جدایی گره خورده است. آن‌ها ممکن است به والدین بسیار وابسته باشند و هنگام دور شدن از والدین بسیار گریه کنند. در واقع ترس از مرگ در این سن بیشتر به دوری از والدین مربوط می‌شود و کودک درکی از مفهوم واقعی مرگ ندارد. 

ترس از دست دادن والدین در کودکان ۴ تا ۶ سال

کودکان پیش دبستانی شروع به درک موضوع مرگ می‌کنند و می‌توانند بفهمند که مرگ مفهومی واقعی است، اما ممکن است هنوز آن را موقتی یا چیزی شبیه به جادو ببینند. آن‌ها ممکن است فکر کنند کارها و افکارشان باعث مرگ دیگران می‌شود. ترس کودک از مرگ والدین می‌تواند با پرسیدن سوالاتی مانند «آیا تو می‌میری؟» یا «اگر بمیری چه می‌شود؟» خود را نشان دهد. همچنین کودک در این سن می‌تواند با کمک بازی، نقاشی یا خیال‌پردازی ترس خود را از مرگ بیان کند. ترس از مرگ والدین در کودکان ۴ تا ۶ سال به دلیل افزایش آگاهی از جهان و نیز وابستگی آن‌ها به والدین ایجاد می‌شود. 

ترس کودک از مرگ والدین در سنین ۶ تا ۱۲ سال

در این سن کودک می‌فهمد که مرگ برای همه است و همیشه وجود داشته است. آن‌ها شروع به درک جنبه‌های بیولوژیکی مرگ می‌کنند. ترس کودکان از مرگ والدین در این سن می‌تواند شدیدتر و خاص‌تر شود. آن‌ها ممکن است نگران تصادفات، حوادث، بیماری‌ها و سناریو‌های زندگی واقعی باشند. ترس شدید در این کودکان می‌تواند خود را با کابوس یا دردهای فیزیکی نشان دهد. ترس در این سن با استقلال بیشتر آن‌ها و افزایش آگاهی از خطرات جهان مرتبط است. همچنین آن‌ها ممکن است نسبت به والدین احساس گناه یا مسئولیت کنند. 

ترس از مرگ والدین در نوجوانان

نوجوانان ۱۲ تا ۱۸ سال دیگر درک بالغانه‌ای از مرگ دارند و می‌دانند که این اتفاق غیرقابل برگشت و اجتناب‌ناپذیر است. آن‌ها ممکن است به پیامدهای از دست دادن والدین فکر کنند. ترس نوجوان از مرگ والدین ممکن است به شکل بدخلقی و گوشه‌گیری یا پرسیدن سوالات فلسفی درباره مرگ و زندگی خود را نشان دهد. 

دلایل ترس از دست دادن والدین در کودکان

باید بدانید که ترس از دست دادن والدین در کودکان یک نگرانی طبیعی است. البته این ترس به دلایل مختلفی می‌تواند تشدید شود و روی سلامت روان و حتی عملکرد روزمره کودک تاثیر بگذارد. در ادامه مهم ترین دلایل ترس کودک از مرگ والدین را مرور می‌کنیم.

وابستگی عاطفی به والدین

کودک برای امنیت عاطفی، محبت و مراقبت به‌شدت به والدین خود وابسته است. والدین منبع ثبات، بقا و آسایش کودک هستند و به همین دلیل فکر مرگ والدین می‌تواند باعث ترس شدید و اضطراب زیاد در کودکان شود.

درک محدود از مرگ

کودکان خردسال معمولا درک روشنی از مرگ ندارند. آن‌ها ممکن است مرگ را موقتی بدانند و فکر کنند این اتفاق فقط برای دیگران می‌افتد. این درک محدود می‌تواند باعث سردرگمی شود و از دست دادن والدین را ترسناک‌تر کند، زیرا کودک ممکن است کاملا متوجه معنای مرگ و نحوه کنار آمدن با آن نشود.

قرار گرفتن در معرض اتفاقات واقعی

کودکان ممکن است پس از شنیدن اخبار مرگ، تماشای فیلم، تجربه از دست دادن حیوان خانگی، عضو خانواده یا دوست دچار این ترس شوند. این اتفاق می‌تواند ترس از مرگ والدین در کودک را تشدید کند. 

شنیدن مکالمات بزرگسالان

کودکان با شنیدن مکالمات بزرگسالان درباره بیماری، مرگ یا تصادف ممکن است دچار اضطراب و ترس از دست دادن والدین شوند. 

مراحل رشد و توسعه تخیل کودک

کودکان خردسال بسیار خیال‌پرداز هستند و تخیل روشنی دارند. به همین دلیل ممکن است بین واقعیت و خیال نتوانند تمایز قائل شوند. آن‌ها ممکن است بدترین سناریو‌ها را برای از دست دادن والدین تصوی کنند. همچنین ممکن است فکر کنند که افکار یا اعمال آن‌ها می‌تواند به والدین آن‌ها آسیب بزند.

اضطراب جدایی در کودکان

اضطراب جدایی یکی از انواع اضطراب شایع در کودکان است که به خصوص در اوایل دوران کودکی خود را نشان می‌دهد. تشدید این اضطراب می‌تواند منجر به افزایش ترس از دست دادن والدین در کودک شود.

بیماری یا استرس والدین

بیماری والدین، غیبت و استرس داشتن آن‌ها می‌تواند کودک را نگران طول عمر والدین کند. آن‌ها ممکن است ترس این را داشته باشند که اتفاق بدی برای والدینشان بیفتد. 

ترس از ناشناخته‌ها

یکی دیگر از دلایل ترس کودک از مرگ والدین این است که مرگ مفهومی انتزاعی و مرموز برای بچه‌ها است. عدم قطعیت درباره آنچه بعد از مرگ اتفاق می‌افتد و اینکه باید پس از والدین چه کنند، می‌تواند ترس آن‌ها را افزایش دهد.

پیوند عاطفی قوی با والدین

کودکانی که پیوند عاطفی بسیار قوی با والدین خود دارند، ممکن است ترس از دست دادن والدین را بیشتر احساس کنند. این ترس در واقع بازتاب عشق و دلبستگی عمیق کودک است.

تقلید از والدین

اگر والدین ترس و اضطراب خود را درباره مرگ و بیماری ابراز کند، کودک ممکن است این نگرانی‌ها را از والدین تقلید کند و این تقلید به ترس از مرگ والدین در کودک منجر می‌شود. 

تاثیر باورهای فرهنگی و مذهبی

باورهای فرهنگی و مذهبی درباره مرگ، زندگی پس از مرگ یا دلایل مرگ انسان می‌تواند درک کودک از مرگ را تشکیل دهد. این باورها و داستان‌ها می‌تواند کودک را گیج کرده یا آن‌ها را بترساند. 

غریزه بقای طبیعی

یکی دیگر از مهم‌ترین دلایل ترس کودکان از مرگ والدین این است که کودک به دنبال ایمنی و محافظت از والدین است. ترس از دست دادن والدین با این درک گره خورده که بقای آن‌ها به مراقبان بستگی دارد.

این مطلب را هم حتما بخوانید: آشنایی با علت ترس کودکان

راه های مقابله با ترس کودک از مرگ والدین

باید بدانید که مقابله با ترس کودک از مرگ والدین نیاز به حساسیت و درک عمیق‌تر کودک دارد. در ادامه چند راهکار عملی برای مدیریت و مقابله با ترس از دست دادن والدین در کودک ارائه می‌دهیم.

فضای امن برای مکالمه ایجاد کنید

فرزندتان را تشویق کنید تا ترس‌های خود را بدون نگرانی بیان کند. به او بگویید این ترس‌ها هیچ اشکالی ندارد و باید آن‌ها را درک کند. با پرسیدن سوالاتی متناسب با سن کودک سعی کنید درباره ترس‌ها و نگرانی‌های او درک بیشتری پیدا کنید. کودک را تشویق کنید تا احساسات خود را به اشتراک بگذارد و شما آن‌ها را تایید کنید. 

به کودک اطمینان خاطر دهید

یادتان باشد که به فرزندتان اطمینان دهید که سالم هستید و می‌خواهید برای مدت طولانی در کنار او باشید. به او بگویید که از خودتان و کودک مراقبت خواهید کرد. یادتان باشد که قول‌های دروغین  مانند «من هرگز نمی‌میرم» می‌تواند بعدا موجب بی‌اعتمادی فرد شود. 

توضیحات متناسب با سن کودک ارائه دهید

برای اینکه مفهوم مرگ را به کودک بیاموزید، به سن و میزان درک کودک توجه داشته باشید. حتما برای بچه‌های کوچک‌تر از زبان ساده و ملموس استفاده کنید. برای مثال به او بگویید «وقتی کسی می‌میرد، بدنش از کار می‌افتد و دیگر نمی‌تواند غذا بخورد، بخوابد یا صحبت کند». همچنین برای کودکان بزرگ‌تر می‌توانید توضیحات مفصل‌تری درباره چرخه‌های زندگی طبیعی و بیولوژی بدن انسان ارائه دهید. از تعبیرهای مبهم مانند «خوابیده، گم شده یا پیش خدا رفته» خودداری کنید زیرا ممکن است سردرگمی و ترس کودک را افزایش دهد.

روی زمان حال تمرکز کنید

سعی کنید با تاکید بر لحظه حال و اکنون، به کودک کمک کنید تا کمتر به مرگ و ابهام آینده فکر کند. همراه با او فعالیت‌هایی انجام دهید که پیوند و رابطه بین شما را تقویت می‌کند و کودک را سرگرم می‌کند. 

راهبردهای مقابله‌ای را آموزش دهید

به فرزندتان کمک کنید تا با کمک راهبردهای مقابله‌ای بتواند اضطراب و ترس کودک از مرگ والدین را کاهش دهد. از راهکارهایی مانند تکنیک های تنفس برای کودکان مضطرب، نقاشی کشیدن یا نوشتن درباره احساسات استفاده کنید. 

کودک را در معرض محتوای ترسناک قرار ندهید

سعی کنید روی محتوایی که کودک آن را می‌بیند دقت و نظارت داشته باشید. کودک را در معرض اخبار و گزارش اتفاق‌های ناگوار قرار ندهید. سعی کنید داستان‌ها و برنامه‌هایی را در اختیار او قرار دهید که ترس از مرگ والدین را تقویت نکند. 

از روانشناس کودک کمک بگیرید

گاهی اوقات با وجود پیاده‌سازی راهکارها نمی‌توانید ترس شدید کودک را کاهش دهید و می‌بینید که ترس از دست دادن والدین در کودکان همچنان وجود دارد و روی عملکرد روزمره او تاثیر می‌گذارد. اینجاست که باید از یک فوق تخصص روانشناس کودک در تهران یا شهر خود کمک بگیرید تا با کمک روش‌های تخصصی بتواند دلیل ترس کودک را ریشه‌یابی کرده و راهکارهای حرفه‌ای را برای مقابله با این ترس ارائه دهد. از طرفی جلسات مشاوره می‌تواند فضای امنی را برای کودک ایجاد کند تا احساسات خود را بیشتر بشناسد و آن‌ها را بهتر مدیریت کند.

سخن پایانی

ترس از مرگ والدین در کودک می‌تواند شدت بسیاری پیدا کند، زیرا کودکان درک درست و واضحی از مرگ ندارند و ممکن است درباره آن احساس سردرگمی کنند. به همین دلیل مهم است که دلایل ترس کودک از مرگ والدین مشخص شود و پدر و مادر درک بهتری از ترس‌های فرزند خود داشته باشند. کلینیک دکتر ساداتی با کمک مشاوران و درمانگران حرفه‌ای خود در کنار شما است تا بتوانید فرزندپروری بهتری داشته باشید و در زمینه‌های دشوار عملکرد بهتری داشته باشید. این کلینیک در مسیر بهبود سلامت روان فرزند شما قدم برمی‌دارد تا کیفیت زندگی خانواده شما را بهبود دهد.