با لجبازی کودکان چگونه برخورد کنیم؟

چرا لجبازی؟

خلق‌وخو از زمان تولد با ما انسان‌ها است. لجبازی یکی از ویژگی‌هایی است که بسیاری از کودکان آن را دارند. بنابراین اگر شما یک کودک لجباز دارید، نگران نباشید و این را بدانید که شما تنها نیستید و بسیاری از والدین دیگر نیز کودکان لجباز دارند. شاید لجبازی کودک در سنین پایین برای شما مشکل بزرگی ایجاد نکند، اما نکته مهم این است که روش برخورد شما با فرزندتان، می‌تواند تفاوت زیادی را در خلق‌وخو و رفتار وی در بزرگسالی رقم زند. 

باید یادتان باشد که لجبازی در بعضی از کودکان بخشی از شخصیت آن‌ها است، اما برخی دیگر از کودکان تلاش می‌کنند تا با کمک لجبازی به اهدافشان برسند و حرف خودشان را به کرسی بنشانند. از طرف دیگر شما وظیفه دارید که کودک خود را آموزش دهید تا با کمک راه‌های مختلف بتواند احساسات خود را بیان کرده و استرس، لجبازی و خشم خود را مدیریت کند.

در این مقاله شما را با موارد زیر آشنا می‌کنیم:

• ویژگی‌های کودکان لجباز
• روانشناسی کودکان لجباز
• چگونه با کودکان لجباز رفتار کنیم
• مشکلات با یک کودک لجباز

ویژگی کودکان لجباز

• بچه‌های لجباز معمولا می‌خواهند توجه شما را جلب کنند. همچنین تمایل دارند که همیشه حرف‌های آن‌ها را بشنوید و آن‌ها را تایید کنید.
• کودک لجباز دوست دارد مستقل باشد و به همین دلیل ممکن است رفتارهایی از خودش نشان دهد که مورد علاقه شما نباشد.
• این کودکان می‌خواهند آزادانه رفتار کنند. بنابراین باید انتظار داشته باشید که به قوانین و چارچوب‌هایی که تعیین می‌کنید، علاقه نشان ندهند.
• احتمال دارد که کودکان لجباز در بیشتر موارد کج‌خلقی و مقاومت داشته باشند.
• بچه‌های لجباز به رئیس‌بازی علاقه دارند و می‌خواهند رهبر جمع باشند. این کودکان دوست دارند همه از آن‌ها پیروی کنند.
• کودکان لجباز می‌خواهند کارهای خود را با سرعت و روش دلخواه خودشان انجام دهند.

روانشناسی کودکان لجباز

اگر می‌خواهید برخورد صحیحی با فرزند لجباز خود داشته باشید، ابتدا باید دلایل لجبازی وی را بفهمید. یادتان باشد که کودک مصمم و قاطع با کودک لجباز متفاوت است. کودک مصمم در هدف خود ثابت‌قدم است اما کودک لجباز معمولا از تغییر دادن فکر و تغییر دادن شیوه رفتاری خود امتناع می‌کند. بسیاری از محققان بر این باور هستند که لجبازی می‌تواند رفتاری ژنتیکی و نیز رفتاری اکتسابی باشد. بنابراین ممکن است کودک شما با مشاهده رفتار اطرافیان خود، لجبازی را یاد بگیرد. بنابراین شما باید با کمک یک روانشناس کودک خبره این رفتار را کم‌کم بهبود بخشیده و مدیریت کنید.

این مطلب را هم بخوانید: بازی درمانی چیست؟

چگونه با کودک لجباز رفتار کنیم؟

فراموش نکنید که لجبازی می‌تواند در هر سنی خود را نشان دهد. کودکان، نوجوانان و حتی نوزادان می‌توانند رفتارهای لجبازانه داشته باشند و آن را تا بزرگسالی ادامه دهند. شما باید راه‌های مناسب برای رفتار با کودک لجباز خود را پیدا کنید. یادتان باشد که راه‌هایی را بیابید که فشار و استرسی به فرزندتان وارد نکند. در ادامه راه های برخورد مناسب با لجبازی کودکان را ارائه می‌دهیم.

۱. بحث نکنید

توجه داشته باشید که کودکان لجباز همیشه آمادگی مشاجره‌ کردن را دارند. بنابراین بهتر است موقعیتی ایجاد کنید تا فرصت مناسب برای مشاجره برای آنان پیش نیاید. پیشنهاد می‌کنیم به حرف‌های فرزندتان گوش دهید و همیشه سعی کنید به جای مشاجره شرایط گفت‌وگو با وی را فراهم کنید. اینکه نشان می‌دهید که برای گفت‌وگو آماده هستید، باعث می‌شود که فرزند شما نیز از رفتار سرسختانه خودش عقب‌نشینی کند. بنابراین با این روش به او کمک می‌کنید تا بدون لجبازی حرف‌های خود را بزند.

۲. یک رابطه عمیق با فرزندتان ایجاد کنید

توصیه می‌کنیم هیچ‌وقت فرزندتان را مجبور نکنید تا کاری را که نمی‌خواهد، انجام دهد. این رفتار فقط او را سرکش‌تر و لجبازتر می‌کند. برای مثال اگر می‌خواهید فرزندتان تماشای تلویزیون را متوقف کند و مشق‌های خود را بنویسد، پیشنهاد می‌کنیم مدتی را با اون تلویزیون تماشا کنید. این کار باعث ایجاد رابطه دوستی و صمیمیت بین شما می‌شود. در مرحله بعد می‌توانید از او بپرسید که آیا دوست دارد در حین آشپزی‌کردن شما تکالیفش را انجام دهد یا خیر. حتی می‌توانید مدتی را در کنارش بنشینید و در کارهایش به او کمک کنید.

۳. انتخاب‌های متنوع را به او پیشنهاد دهید

اینکه همیشه به کودک خود امر و نهی کنید، فقط باعث می‌شود که کودک شما لجبازتر شود. به‌جای آن توصیه می‌کنیم که برای انجام کارها چندین گزینه را به او پیشنهاد دهید تا از بین آن‌ها یک مورد را انتخاب کند. این کار باعث می‌شود تا کودک حس کند بر زندگی خودش کنترل دارد و می‌تواند به‌طور مستقل تصمیم بگیرد. بهتر است برای اینکه کودک گیج یا سردرگم نشود، گزینه‌ها را محدود نگه دارید. برای مثال اگر کودک می‌خواهد اتاقش را نظافت کند، به‌جای اینکه بپرسید «از کجا می‌خواهی شروع کنی؟» از او بپرسید که «می‌خواهی با تخت یا کمد شروع کنی؟»

۴. فرزندتان را درک کنید

بهتر است سعی کنید با کفش‌های او راه بروید و دنیا را از زاویه چشمان او ببینید. سعی کنید بفهمید که چرا این‌گونه رفتار می‌کند. برای مثال اگر قبلا قول داده‌اید که او را به پارک ببرید و حالا هوا برای پارک‌رفتن مناسب نیست، باید به او توضیح دهید که چرا نمی‌توانید به قول خودتان عمل کنید. اگر برای این اتفاق‌ها توضیح کامل و درستی به او ندهید، حتما کودک فکر می‌کند که شما بدقولی کرده‌اید. پیشنهاد می‌کنیم در این مواقع تاریخ بعدی را تعیین کنید تا مطمئن شوید که فرزندتان وضعیت را درک می‌کند و لجبازی نخواهد کرد.

۵. آرامش خانه را حفظ کنید

یادتان باشد که محیط خانه باید مکانی باشد که کودک همیشه در آن احساس شادی، راحتی و امنیت کند. بچه‌ها بسیاری از رفتارها را از رفتارهای بزرگ‌ترهای خود یاد می‌گیرند. بنابراین حتما در خانه با سایر افراد به‌خصوص با همسرتان مودب باشید. کودکان هرچه را که می‌بینند تقلید می‌کنند. بنابراین از بحث و جدل و توهین‌کردن به یکدیگر در مقابل کودک خودداری کنید.

۶. مهارت مذاکره را تقویت کنید

کودکان لجباز علاقه‌ای به شنیدن «نه» ندارند. آن‌ها همواره تلاش می‌کنند تا حرف‌های خود را به کرسی بنشانند. بنابراین بهتر است به‌جای سختگیری‌ها و امر و نهی بسیار، با او مذاکره و صحبت کنید. سعی کنید در انجام کارها با او به توافق برسید. برای مثال اگر کودک اصرار می‌کند که امشب دو داستان گوش دهد، می‌توانید با او صحبت کنید و توافق کنید که یک داستان را امشب و دیگری را فرداشب گوش دهد.

۷. رفتارهای مثبت کودک را تشویق کنید

شما باید برای فرزند خود الگو باشید و نگرش‌های مثبتی داشته باشید. بهتر است از کلماتی مانند «نه»، «نمی‌توانم» یا «نمی‌خواهم» زیاد استفاده نکنید، زیرا احتمالا فرزندتان نیز آن‌ها را یاد می‌گیرد. می‌توانید از این فرصت استفاده کنید و با او بازی کنید. برای مثال می‌توانید از کودک سوالاتی بپرسید که او با «بله» و «نه» پاسخ دهد. این بازی به فرزندتان نشان می‌دهد که شما همیشه شنونده حرف‌ها و خواسته‌های او هستید.

۸. برنامه‌های روزمره داشته باشید

شاید روتین روزانه و هفتگی را دست‌کم بگیرید. اما باید بدانید که پایبندی به برنامه‌های منظم می‌تواند رفتار کودک در خانه و مدرسه را به‌طور موثری بهبود دهد. بهتر است زمان خواب مشخصی را برای کودک خود در نظر داشته باشید. یادتان باشد که میزان خواب کودک باید کافی باشد، زیرا کم‌خوابی و خستگی می‌تواند مشکلات رفتاری را در کودکان تشدید کند.

۹. قوانین مناسبی را تعیین کنید

برای رشد و بهبود کودکان لجباز بهتر است قوانین و مقرراتی را تعیین کنید. شما باید خواسته‌ها و انتظارات خود را به‌طور واضح، ساده و روشن بیان کنید. یادتان باشد که قوانین باید منعطف باشند تا کودک به اجرای آن‌ها تشویق شود. انعطاف‌پذیری مقررات به فرزندتان نشان می‌دهد که اگر از آن‌ها پیروی کند، احتمالا پاداش‌هایی دریافت می‌کند. بنابراین احساس سرخوردگی به کودک دست نمی‌دهد.

۱۰. از تغییرات کوچک شروع کنید

اگر بخواهید به‌طور ناگهانی و یک‌باره تغییرات بزرگی در رفتار کودک ایجاد کنید، مطمئن باشید که این کار او را لجبازتر می‌کند. بهتر است از انتخاب‌های آسان و گزینه‌های ساده شروع کنید. برای مثال اگر می‌خواهید فرزندتان تکالیف ریاضی خود را انجام دهد، سعی کنید از یک تمرین کوچک یا یک صفحه مشق شروع کنید. این کار به ایجاد عادت‌های خوب و انجام کارهای مثبت کودک کمک می‌کند.

مشکلات با کودک لجباز

در قدم اول باید بدانید که رفتار با کودک لجباز و تربیت و آموزش او کار ساده‌ای نیست. این کار زمان‌بر است و باید در آن صبر و حوصله به خرج دهید. بنابراین بهتر است هرچه زودتر به فکر راه حل باشید. زیرا هرچه کودک بزرگتر شود، تغییر رفتار وی دشوارتر می‌شود. یادتان باشد که تنبیه کودکان لجباز راه حل مناسبی نیست و باید به دنبال راه‌هایی باشید که رفتار کودک را بهبود دهید. مشکلات دیگری که ممکن است با کودک لجباز خود داشته باشید عبارت‌اند از:

• ایرادگیری در غذا خوردن
• انجام‌ندادن به‌موقع و درست تکالیف
• لجبازی هنگام لباس‌پوشیدن
• لجبازی قبل از خواب و مقاومت در برابر خوابیدن

این مطلب را هم بخوانید: با اضطراب جدایی کودکان چه کنیم؟

سخن پایانی

توجه داشته باشید که داشتن کودک لجباز نباید شما را غمگین، عصبی و ناامید کند. بسیاری از کودکان لجباز در تحصیلات و زندگی کاری خود افراد موفقی خواهند شد. ویژگی بارز این افراد این است که علاقه‌ای به تسلیم‌شدن ندارند. همچنین این کودکان معمولا دارای اراده‌ای قوی هستند. بنابراین با تمرین نظم و انضباط و تلاش برای درک کودک، می‌توانید به او کمک کنید تا در بزرگسالی به فردی مسئولیت‌پذیر و مصمم تبدیل شود و از این ویژگی خود در جهت مثبت استفاده نماید

در این مطلب سعی کردیم درباره چالش‌ها، مشکلات و راه‌های برخورد با کودکان لجباز صحبت کنیم. یادتان باشد که یافتن راه حل درست و موثر می‌تواند به شما و فرزندتان بسیار کمک کند. بنابراین اگر کودک لجبازی دارید، بهتر است تا دیر نشده از یک روانشناس کودک کمک بگیرید.