تفاوت روانشناس با روانپزشک در چیست؟

اگر به‌طور تخصصی با حوزه‌های سلامت روان آشنایی نداشته باشید، حتما برایتان پیش آمده است که روانشناس و روانپزشک را به‌جای هم به کار ببرید. حوزه‌‌های روانشناسی و روانپزشکی بسیار در هم تنیده شده‌اند و هردو به‌طور تخصصی روی سلامت روان افراد کار می‌کنند. اما باید بدانید که این دو حرفه یکسان نیستند. آن‌ها تفاوت‌های اساسی با هم دارند و تحصیلات متفاوتی را گذرانده‌اند. اگر برایتان سوال است که این دو متخصص چه تفاوت‌هایی در وظایف و نقش‌های خود دارند، با ما همراه باشید. در این مطلب قرار است تفاوت روانشناس با روانپزشک را بررسی کنیم.

روانشناس به چه کسی گفته می‌شود؟

در اولین قدم بهتر است به‌طور دقیق بدانیم که روانشناس کیست و چه کارهایی انجام می‌دهد. روانشناسی به مطالعه ذهن، احساسات و رفتار افراد اشاره دارد. وظیفه اصلی روانشناس این است که رفتار را همراه با عوامل روانی و اجتماعی موثر بر آن مطالعه می‌کند. آن‌ها به افراد کمک می‌کنند تا بتوانند سلامت روان خود را بهبود ببخشند. همچنین روانشناس آسیب‌های روحی و روانی را از طریق روش‌های درمانی مختلف مانند رفتار درمانی و گفتار درمانی بهبود می‌بخشد. روانشناسان دارای مدرک‌های تخصصی و تحصیلی مشاوره، روانشناسی و آموزش هستند. 

باید بدانید که روانشناسان اختلال‌های روانی و عاطفی را تشخیص می‌دهند، آن‌ها را ارزیابی و سپس درمان می‌کنند. با کمک آزمایش‌ها و تست‌های مختلف، اختلالات سلامت روان را تشخیص می‌دهند. روانشناسان می‌توانند در کلینیک‌های روانشناسی کار کنند، به‌طور مستقل کلینیک داشته باشند یا در مراکز درمانی فعالیت کنند. همچنین می‌توانند روانشناس یا مشاور در سازمان‌ها، مدارس و دانشگاه‌ها باشند.

روانپزشک کیست؟

در مقابل روانشناسی، رشته روانپزشکی قرار دارد که با وجود شباهت‌ها، تفاوت‌های اساسی بین این دو رشته مشاهده می‌شود. باید بدانید که روانپزشکی، شاخه‌ای از پزشکی است. در واقع روانپزشکان، پزشکانی هستند که برای درمان اختلال‌های سلامت روان به‌طور تخصصی آموزش دیده‌اند. معمولا روانپزشک برای درمان بیماران خود بر درمان دارویی تمرکز دارد. روانپزشکان در دانشکده‌های پزشکی تحصیل می‌کنند. آن‌ها به تشخیص و درمان بیماری‌های روانی کمک می‌کنند و در کلینیک‌های پزشکی و بیمارستان‌ها کار می‌کنند. 

تفاوت روانشناس و روانپزشک

در بخش‌های قبل سعی کردیم به‌طور ساده تعریفی از روانشناس و روانپزشک داشته باشیم. با اینکه وجه مشترک این دو رشته سلامت روان انسان است، اما تفاوت‌های مهمی با هم دارند. در این بخش به شکل دقیق‌تر تفاوت روانشناس با روانپزشک را بررسی می‌کنیم.

تحصیلات دانشگاهی

یکی از مهم‌ترین تفاوت های روانشناسی با روانپزشکی نوع تحصیلات آن‌ها است. روانشناسان در دانشگاه‌های غیر پزشکی درس می‌خوانند و می‌توانند مقاطع مختلف کارشناسی، ارشد و دکترا را طی کنند.

روانپزشک در واقع پزشکی است که تحصیلات خود را در دانشکده‌های پزشکی سپری می‌کند.آن‌ها به مطالعه مغز و اعصاب، فارماکولوژی، آناتومی و سایر جنبه‌های تخصصی پزشکی مشغول می‌شوند. همچنین آن‌ها باید پس از پایان تحصیلات دوره رزیدنتی را بگذرانند و برای مجوز پزشکی خود اقدام کنند. به‌طور کلی روانپزشکان از ابتدا تا انتها تحصیلات طولانی‌ترین نسبت به روانشناسان دارند.

زمینه کار تخصصی

روانشناسان معمولا بیمارانی با اختلال‌های روحی و روانی مانند افسردگی، تروما، اختلال‌های اضطرابی، پرخاشگری و بیش‌فعالی را درمان می‌کنند. آن‌ها به بیمار کمک می‌کنند تا الگوهای فکری خود را تغییر دهد، خلق‌وخوی بهتری پیدا کند و بتواند روند و سبک زندگی خود را بهبود دهد.آن‌ها متخصصانی هستند که از راه‌های غیرپزشکی درمان را انجام می‌دهند.

روانپزشکان در شرایط جدی و وخیم سلامت روان افراد وارد میدان می‌شوند. آن‌ها بیماری روانی افرادی را درمان می‌کنند که شرایط حادتری دارند. بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی، اختلال دوقطبی، افکار شدید خودکشی و اختلالات شدید دیگر نیاز به روانپزشک دارند تا بتواند برای کنترل آن‌ها دارو تجویز کند. مدیریت نوع و میزان مصرف دارو بر عهده روانپزشک است. 

روش‌های درمانی

یکی دیگر از تفاوت های روانشناس با روانپزشک در روش درمان آن‌ها است. روانشناسان از تکنیک‌های رفتار درمانی استفاده می‌کنند تا اختلال‌های فرد را بهبود دهند. همچنین روانشناسان از تست‌های متنوعی برای تشخیص دقیق‌تر اختلال کمک می‌گیرند و همچنین به سابقه خانوادگی، کودکی و اطرافیان فرد هم توجه می‌کنند.

این مطلب را هم بخوانید: همه‌چیز درباره نقشه مغزی یا QEEG

 روانپزشکان ممکن است از رفتار درمانی هم استفاده کنند، اما معمولا برای اختلال‌های وخیم‌تر دارو درمانی را انجام می‌دهند. روانپزشک به دلیل اینکه آموزش‌های پزشکی دیده است، می‌تواند علائم و مشکلات دیگری که اختلال‌های روانی ایجاد می‌کنند، زیر نظر داشته باشد و در صورت نیاز برای آن‌ها دارو تجویز کند. همچنین روانپزشک معمولا بعد فیزیولوژیکی بیماری را زیر نظر میگیرد و با سوابق خانوادگی و کودکی فرد کاری ندارد. باید بدانید که در صورت نیاز روانپزشک می‌تواند دستور بستری‌کردن فرد را بدهد.

روانشناس و روانپزشک چگونه با هم همکاری می‌کنند؟

تا اینجا تفاوت روانشناس با روانپزشک را دانستیم. جالب است بدانید که این دو متخصص در زمینه‌های بسیاری با یکدیگر همکاری کرده و در تکمیل فرآیند درمان بیماران به هم کمک می‌کنند.

• به‌طور معمولا روانپزشکان و روانشناسان ممکن است بیماران را به یکدیگر ارجاع دهند. اگر بیماری به روانشناس مراجعه کند، متخصص روانشناسی مشکل او و میزان شدت را تشخیص می‌دهد و روند درمان را برنامه‌ریزی می‌کند. اگر شدت اختلال بیمار بالا بود، روانشناس او را به یک روانپزشک ارجاع می‌دهد تا فرد بتواند درمان دارویی دریافت کند.
• برعکس این ماجرا نیز وجود دارد. اگر فردی به روانپزشک مراجعه کند، ممکن است روانپزشک تشخیص دهد که این فرد شدت اختلال بالایی ندارد و نیاز به درمان‌های دارویی برای او وجود ندارد. بنابراین بیمار را به یک روانشناس ارجاع می‌دهد تا فرد بتواند با کمک روش‌های روان درمانی و رفتار درمانی بهبود پیدا کند.
• حالت سومی هم وجود دارد که فردی به روانشناس مراجعه می‌کند و برنامه رفتار درمانی برای او طراحی می‌شود. اما در این بین روانشناس او را به یک روانپزشک نیز معرفی می‌کند تا در صورت نیاز دارو هم مصرف کند و زیر نظر باشد. بنابراین فرایند همکاری روانشناس و روانپزشک در حالت‌های مختلفی برقرار است تا بیماران بتوانند به بهترین شکل درمان خود را ادامه دهند و از بهترین روش‌ها بهره‌مند شوند.

برای مشکلات خود باید به روانشناس مراجعه کنیم یا روانپزشک؟

حتما برایتان سوال است که با وجود این تفاوت‌ها، برای درمان اختلال‌های روان باید به کدام‌یک مراجعه کنیم؟ اگر کسی برای سلامتی روان خود نگرانی‌هایی دارد، یا در اطرافیان شما فردی وجود دارد که نیازمند کمک است، می‌توانید روند درمان را با روانشناس شروع کنید. تا زمانی که نوع اختلال و میزان شدت آن را نمی‌دانید، مراجعه به روانشناس منطقی‌تر به نظر می‌رسد. روانشناس تلاش می‌کند تا اختلال را تشخیص دهد، با کمک آزمون‌های مختلف شدت آن را تعیین کند و رفتار درمانی را پیش بگیرد. اگر مشکلات حادتری وجود داشت، او شما را برای مراجعه به روانپزشک راهنمایی می‌کند تا بتوانید در کنار رفتار درمانی، درمان‌های دارویی را نیز دریافت کنید.

بنابراین پیشنهاد می‌کنیم اگر خودتان، اطرافیان یا فرزندتان از نظر سلامت روان دچار مشکلی هستید، ابتدا به روانشناس مراجعه کنید تا اطلاعات بیشتری درباره مشکل خود به دست آورید. فقط توجه کنید که برای درمان کودک باید به بهترین روانشناس کودک مراجعه کنید تا بتوانید بهترین نتیجه را دریافت کنید. اگر شدت اختلال بالا بود، روانشناس شما را به روانپزشک ارجاع می‌دهد تا زیر نظر او نیز دارو مصرف کنید.

سخن پایانی

روان انسان مقوله پیچیده‌ای است که گاهی اوقات دچار مشکل می‌شود. بنابراین برای بهبود سلامتی آن مانند جسم باید به متخصص مراجعه کنیم. روانشناسان و روانپزشکان به‌طور تخصصی در زمینه سلامت روانی انسان فعالیت می‌کنند. در این مطلب گفتیم که این دو متخصص در زمینه کاری و تحصیلی خود تفاوت‌هایی با هم دارند که بهتر است قبل از مراجعه از این تفاوت‌ها اطلاع داشته باشید. البته علی‌رغم تفاوت روانشناس با روانپزشک، آن‌ها با هم همکاری می‌کنند و در صورت نیاز بیماران خود را به یکدیگر ارجاع می‌دهند. همچنین بعضی از بیماران به‌طور همزمان زیر نظر روانشناس و روانپزشک قرار می‌گیرد تا فرآیند درمان با دقت بررسی شود. اگر برای حل مشکل خود نمی‌دانید که به کدام متخصص مراجعه کنید، سوالات خود را با ما در میان بگذارید. 

سوالات متداول