کودکان در فرآیند رشد و تکامل خود ممکن است که با مشکلات و چالشهای مختلفی روبهرو شوند. بسیاری از این چالشها با افزایش سن از بین میرود و بخش زیادی از مشکلات حل میشوند. اما مشکلات و اختلالهایی وجود دارند که با افزایش سن بهبود نمییابند و حتی ممکن است شرایط دشوارتر شود. شب ادراری یکی از این اختلالها است که بسیاری از کودکان با آن دست و پنجه نرم میکنند. شب ادراری کودکان ممکن است والدین را بسیار نگران کند و از طرفی برای کودک نیز اضطرابآور باشد. بنابراین بهتر است ریشه این مشکل با کمک متخصص تشخیص داده شود و راههای درمانی مناسب نیز با کمک والدین کودک پیش گرفته شود. در این مطلب درباره شب ادراری کودک و راه های بهبود آن صحبت میکنیم.
فهرست مطالب
چه زمانی میگوییم کودک دچار شب ادراری شده است؟
باید بدانید که حدود ۱۵ درصد از کودکان تا سن پنجسالگی رختخواب خود را خیس میکنند که این تعداد با افزایش سن بسیار کمتر میشود. از طرفی تحقیقات نشان میدهد که پسران دو برابر دختران شباداری را تجربه میکنند. بسیاری از کودکان در سنین ۲ تا ۴ سالگی کنترلکردن ادرار را یاد میگیرند، اما ممکن است گاهی دچار شب ادراری شوند. این اختلال در بسیاری از کودکان تا سن هفتسالگی ادامه پیدا میکند، اما برخی از کودکان نیز حتی تا ۱۲سالگی هم درگیر شب ادراری هستند.
بنابراین اگر نشانههای شب ادراری در کودکان را مشاهده کردید، بهتر است با فوق تخصص روانشناس کودک در تهران یا در شهر سکونت خود مشورت کنید. ممکن است فکر کنیم شب ادراری به معنی این است که کودک شبها رختخواب خود را خیس کند و بهجای رفتن به توالت در تخت یا تشک خود ادرار کند. اما باید بدانید که شب ادراری در کودک مدلهای مختلفی دارد که بهتر است درباره آنها اطلاعات کافی داشته باشید.
شب ادراری اولیه
بهطور کلی در این نوع شبادراری، کودک از همان ابتدا توانایی این را نداشته که شبها ادرار خود را کنترل کند. این نوع شب ادراری در کودکان کوچکتر بیشتر رایج است. ممکن است کودک بتواند در طول روز ادرار خود را بدون مشکل کنترل کند، اما شبها این توانایی را ندارد.
شب ادراری ثانویه
فرض کنید کودک از سن مشخصی، بیشتر از شش ماه است که ادرار خود را در طول شب کنترل میکند و رختخوابش را خیس نمیکند. اما بهطور ناگهانی میبینید که شب ادراری کودک دوباره برگشته است. در واقع شب ادراری ثانویه به مدلی از شب ادراری گفته میشود که کودک ابتدا توانایی کنترل ادرار را داشته اما دوباره بعد از مدتی شروع به شب ادراری میکند. برای مثال کودک از چهار سالگی یاد گرفته است که ادرارش را کنترل کند، اما بهطور ناگهانی در ششسالگی میبینید که دوره شب ادراری کودک شروع میشود.
دلایل شب ادراری کودکان چیست؟
حالا که درباره انواع شب ادراری بچه ها دانستید، مهمترین قدم شناختن علت های شب ادراری کودک است. شما باید با کمک متخصص این دلایل را با دقت ریشهیابی کنید، تا بتوانید با رفع آن و طیکردن دورههای درمانی مناسب، به شب ادراری فرزندتان پایان ببخشید. محققان اعلام کردهاند که بهطور قطع ممکن است نتوان به دلایل شب ادراری کودکان دست پیدا کرد، اما موارد متعددی در این زمینه میتوانند نقشآفرین باشند.
شب ادراری میتواند ژنتیکی باشد
باید بدانید که بسیاری از محققان بر این باور هستند که شب ادراری کودکان احتمالا ریشهای ژنتیکی دارد. بچههایی که شب ادراری دارند، معمولا یکی از اعضای خانواده آنها نیز در کودکی درگیر شبادراری بوده است.
کودک درگیر استرس و اضطراب است
اگر کودک با تغییرات بزرگ و دگرگونیهای عمیقی مواجه شود، ممکن است شب ادراری را تجربه کند. جابهجایی و مهاجرت، به دنیا آمدن خواهر و برادر جدید، جدایی والدین، مرگ نزدیکان یا دور شدن از اعضای خانواده میتواند در ابتلا به شب ادراری تأثیر زیادی داشته باشد. در این صورت یک روانشناس حرفه ای کودک میتواند بخش زیادی از مشکل را علتیابی کند و با کمک خود کودک و والدین کودک را بهبود ببخشد.
دلایل جسمی و پزشکی شب ادراری
- کوچکبودن مثانه: ممکن است فرزند شما دارای مثانهای کوچک باشد و مثانه او نسبت به سنش به اندازه کافی رشد نکرده باشد. بنابراین کودک نمیتواند در طول شب ادرار را در مثانه خود نگه دارد.
- اعصاب مثانه پر: در برخی از کودکان اعصاب کنترلکننده مثانه دیرتر به بلوغ میسند و به همین دلیل ممکن است پر شدن مثانه او را بیدار نکند. این ویژگی بهخصوص اگر کودک خواب عمیقی داشته باشد، بیشتر مشاهده میشود.
- عدم تعادل هورمونی: هورمون ضد ادرار ممکن است در برخی از کودکان به اندازه کافی ترشح نشود، بنابراین کودک پر شدن مثانه را در شب تجربه میکند و گاهی کنترل آن را از دست میدهد.
- عفونت مجاری ادرار: در بسیاری از کودکان ممکن است به دلایل مختلفی عفونت مجاری ادرار به وجود بیاید. بنابراین کنترل دفع ادرار برای کودک بسیار دشوار میشود. شب ادراری، درد در هنگام دفع ادرار، تغییر رنگ و تکرر ادرار از علائم عفونت مجاری ادرار در کودک است.
- وقفه تنفسی در خواب: آپنه خواب یا وقفه تنفسی به معنی این است که تنفس کودک در خواب قطع میشود و باعث میشود که کودک شبها کنترل ادرار خود را از دست بدهد. این اتفاق معمولا به دلیل تورم یا بزرگشدن لوزهها به وجود میآید که ممکن است همراه با خروپف و خوابآلودگی در طول روز باشد.
- ابتلا به دیابت: اگر کودک دچار شب ادراری ثانویه شده باشد، به این معنی که بهطور ناگهانی شروع به خیسکردن رختخواب میکند، ممکن است یکی از نشانههای ابتلا به دیابت باشد. دفع حجم زیادی از ادرار در یک زمان، تشنگی زیاد، خستگی مفرط و کاهش وزن با وجود اشتهای خوب، از دیگر علائم ابتلا به دیابت کودکان به شمار میرود.
- یبوست مزمن: یبوست مداوم باعث سفت و خششدن مدفوع میشود و با طولانیشدن یبوست، عضلات درگیر در دفع ادرار و مدفوع ممکن است بهخوبی کار نکنند.
راه های بهبود و درمان شب ادراری کودکان
اگر تجربه شب ادراری فرزندتان را داشته باشید، حتما میدانید که این اختلال چقدر برای کودک و والدین او دشوار است. به همین دلیل حتما به دنبال راه های درمان شب ادراری کودک هستید. در قدم اول باید بدانید که بهتر است با کمک پزشک متخصص اطفال و نیز روانشناس کودک خوب دلیل شب ادراری را با دقت پیدا کنید و با توجه به آن روند درمان را شروع کنید. در ادامه بعضی از راهکارهای مفید برای شب ادراری کودک ذکر شدهاند.
۱. مصرف مایعات از عصر تا شب محدودتر کنید. بهتر است کودک در طول روز بهخوبی آب بنوشد تا تشنگی در شب کمتر شود. همچنین در این بازه زمانی بهتر است مصرف نوشیدنیهای دارای قند و کافئین کمتر شود.
۲. رفتم به دستشویی را وارد روتین خواب کودک کنید. داشتن یک روتین منظم برای سلامت جسمی و روحی کودک بسیار مفید است. بنابراین برای کمک به درمان شب ادراری بهتر است کودک را عادت دهید تا شبها قبل از خواب حتما به دستشویی برود.
۳. از آلارم شبانه استفاده کنید. میتوانید در نیمه شب ساعت را تنظیم کنید و کودک را به دستشویی ببرید. این کار به میزان زیادی در کاهش شب ادراری موثر است.
۴. از هشداردهنده شب ادراری استفاده کنید. آلارم مرطوبشدن بستر کودک میتواند با کمک یک باتری خیس شدن را به شما اطلاع دهد تا بتوانید بهمرور کودک را دستشویی رفتن در نیمه شب یا اواخر شب عادت دهید.
۵. درمان دارویی یکی از مراحل مهم است. اگر کودک مشکل دیگری داشته باشد، ممکن است در کنار کمک به کاهش شبادراری برای او داروهای مناسب تجویز شود. پزشک متخصص باید تشخیص دهد که در این مقطع چه داروهایی برای او ضروریتر هستند.
برای شب ادراری کودک چه کارهایی را نباید انجام دهیم؟
در بخش قبلی راههای بهبود و نیز درمان کودک را معرفی کردیم. یادتان باشد که در این زمینه باید صبور باشید، زیرا درمان شب ادراری کودکان ممکن است چندین ماه طول بکشد و بنابراین باید خود را برای چالشهای این مسیر آماده کنید. کارهایی وجود دارد که بهتر است در این مسیر آنها را انجام ندهید.
- کودک را توبیخ و سرزنش نکنید. هیچ کودکی از روی عمد رختخواب خود را خیس نمیکند. بنابراین تحقیر کودک و فریاد زدن بر سر او مشکل شب ادراری را حل نمیکند و از طرفی میتواند به افزایش اضطراب او کمک کند.
- شبها به کودک مایعات ندهید. نوشیدنیهایی مانند چای و میوههای آبدار مانند هندوانه میتوانند به شب ادراری بچه ها دامن بزنند.
- فرزندتان را تحقیر نکنید. بحثکردن درباره شبادراری، مسخرهکردن کودک و تنبیهکردن او باعث افزایش خجالت و استرس در کودک میشود و حتی ممکن است بهمرور روی عزت نفس او اثر منفی داشته باشد. بنابراین بهتر است بهجای تحقیر کودک، به دنبال درمان و رفع علتهای آن باشد.
- کودک را با دیگران مقایسه نکنید. هر کودکی مسیر خاص رشد خود را طی میکند و به همین دلیل نباید او را با سایر کودکان یا حتی خواهر و برادرها مقایسه کنید. این کار هیچ سودی ندارد و از طرفی استرس کودک را افزایش و اعتمادبهنفس او را کاهش میدهد.
- برای بهبود و درمان کودک عجله نداشته باشید. مسیر بهبود و درمان شب ادراری کودکان ممکن است طولانی باشد، بنابراین بهتر است در این مسیر با متخصصان همراه شوید و صبوری داشته باشید.
این مطلب هم برای شما مفید است: دلایل ترس کودک از تنها خوابیدن
سخن پایانی
شب ادراری یکی از اختلالهایی است که برای بسیاری از کودکان به وجود میآید و بعد از مدتی با بالا رفتن سن کودک و رشد کردن او کاهش پیدا میکند. اما بهتر است که این مشکل را نادیده نگیرید و با کمک متخصصان دلایل آن را پیدا کنید تا بتوانید به بهترین شکل روند درمان کودک خود را شروع کنید. یادتان باشد شما نزدیکترین فرد به کودک هستید و باید از او حمایت کنید. او باید بدانید که در این مسئله مقصر نیست و شما با وجود شب ادراری باز هم او را دوست دارید. سعی کنید همیشه از او حمایت کرده و بهبودش را تحسین کنید. در این مطلب سعی کردیم درباره شب ادراری، علتها و راههای درمان این اختلال صحبت کنیم. اگر در این باره سوالی دارید، آن را با ما در میان بگذارید.
دیدگاهتان را بنویسید