چگونه کودکان مسئولیت پذیر تربیت کنیم؟ نکاتی برای آموزش مسئولیت پذیری به کودک

وقتی که صاحب فرزند می‌شویم، بخش زیادی از شکل‌گیری شخصیت و رشد و توسعه فردی کودک بر عهده ما خواهد بود. به همین دلیل باید تا جایی که می‌توانیم برای کودکمان الگوی مناسبی باشیم، مهارت‌های مختلف را به او یاد بدهیم و در رشد شخصی به او کمک کنیم. یکی از بهترین کارهایی که می‌توانیم برای فرزندانمان انجام دهیم، آموزش مسئولیت پذیری به کودک است. کودکانی که از سن پایین یاد می‌گیرند مسئولیت‌پذیر باشند و وظایف خود را به‌درستی انجام دهند، در آینده افرادی موفق‌تر خواهند بود. حتما برایتان سوال است که چطور می‌توانیم کودکان مسئولیت پذیر تربیت و آموزش دهیم. در این مطلب نکات مهمی برای آموزش مسئولیت پذیری کودک را بیان می‌کنیم. با ما همراه باشید.

کودکان از چه زمانی برای گرفتن مسئولیت آماده می‌شوند؟

شاید تعجب کنید، اما کودکان می‌توانند از سنین پایین مسئولیت‌های مختلفی را بر عهده بگیرند. آن‌ها از حدود ۳ تا ۴ سالگی مشتاق هستند که کارها را به‌طور مستقل انجام دهند و تصمیم‌گیری‌های شخصی داشته باشند. بنابراین این تمایل و اشتیاق فرصت خوبی است که مسئولیت‌پذیری را به آن‌ها آموزش دهید. البته باید بگوییم که شخصیت و روند رشد هر کودک با دیگری متفاوت است، بنابراین بهتر است برای اطمینان از آمادگی فرزندتان با متخصص روانشناسی کودک مشورت کنید تا بر اساس ویژگی‌های رفتاری و رشدی کودک بهترین زمان برای آموزش مسئولیت پذیری را پیدا کنید.

نکاتی برای پرورش کودکان مسئولیت پذیر

یادتان باشد آموزش مسئولیت پذیری به کودک به صبر، تشویق و تداوم نیاز دارد. شما باید انتظارات خود را مدیریت کنید و در صورتی که فرزند همراهی نمی‌کند، ناامید نشوید. همچنین باید به کودک اجازه اشتباه‌کردن بدهید و دوباره به او فرصت دهید تا یاد بگیرد و عمل کند. نکته مهم این است که سعی کنید مسئولیت‌ها را متناسب با سن و توان کودک به او محول کنید تا زیر فشار نماند و علاقه‌اش به انجام کارها و وظایف خود را از دست ندهد. در ادامه راه هایی برای داشتن فرزند مسئولیت پذیر را معرفی خواهیم کرد.

به کودک یاد بدهید که اتاق و لوازم خودش را مرتب کند

شاید باورتان نشود، اما یکی از مهم‌ترین تکنیک‌ها برای پرورش کودکان مسئولیت پذیر این است که از همان سنین کودکی به فرزندتان یاد بدهید که اتاقش را مرتب کند. به او بگویید وقتی اتاق مرتب باشد، او بهتر می‌تواند فکر کند، لوازمش را راحت‌تر پیدا می‌کند و کنترل بیشتری روی اتاق و وسایلش دارد. با کمک جعبه‌ها و سبندهای ذخیره‌سازی می‌توانید به او یاد بدهید که لوازم و اسباب‌بازی‌هایش را دسته‌بندی کند تا همیشه با‌راحتی به آن‌ها دسترسی داشته باشد.

به آن‌ها چیزی برای مراقبت بدهید

یکی از بهترین راه ها برای آموزش مسئولیت پذیری به کودکان این است که آن‌ها را مسئول مراقبت از چیزی قرار دهید. شما می‌توانید به او یاد بدهید که مراقب یک گیاه،حیوان خانگی، ماهی، یا حتی خواهر و برادر کوچک‌تر خود باشد. وقتی او را مسئول مراقبت از چیزی می‌کنید، کودک احساس ارزشمندی و اعتماد به نفس می‌کند و برای بهتر انجام دادن وظایف خود تلاش می‌کند. از آن‌ها بخواهید گیاه را روزانه آبیاری کنند یا به حیوان خانگی غذا بدهند. آموزش این رفتار ممکن است به نوجوانان کمی دشوارتر باشد، اما می‌توانید آن‌ها را مسئول لوازم یا پول‌های خود کنید.  

کودک را تشویق کنید تا کارهای داوطلبانه انجام دهد

مسئولیت پذیری اجتماعی نیز مقوله بسیار مهمی است که آموزش آن به کودک می‌تواند تاثیر بسیاری در سلامتی روان و افزایش اعتماد به نفس او داشته باشد. گاهی برای انجام فعالیت‌های داوطلبانه و کمک به دیگران با کودک خود همراه شوید. جمع‌آوری کمک‌های مالی، انجام کارهای داوطلبانه در محله و با هم‌سالان مانند تمیز کردن جنگل و ساحل یا جمع‌آوری کمک برای بی‌خانمان‌ها از جمله کارهایی است که می‌توانید آن‌ها را به فرزندتان آموزش دهید. 

اگر می‌خواهید شادی درونی مهمان قلب فرزندتان باشد، روش های تربیت کودک شاد را بخوانید.

از بین کارهای خانه مواردی را به کودک بسپارید

بهتر است کارهای خانه را بر پایه مشارکت و همکاری انجام دهید. بعضی از کارها را حتی کودکان کوچک‌تر هم می‌توانند انجام دهند. پیشنهاد می‌کنیم کارهایی را معین کنید و از کودکان بخواهید آن‌ها را انجام دهند. همچنین بهتر است در صورت سرپیچی عواقبی را متناسب با آن کار در نظر بگیرید و به آن عمل کنید تا کودک بداند باید وظایف خود را در خانه انجام دهد. آنقدر این کارها را تکرار کنید تا کودک مسئولانه زندگی‌کردن را یاد بگیرد. برای مقال می‌توانید خاموش کردن چراغ اتاق بعد از خروج از آن، جمع‌کردن اسباب‌بازی بعد از پایان بازی‌، جمع کردن و دستمال‌کشیدن میز بعد از غذا، مرتب‌کردن لباس‌های شسته‌شده، کمک به خالی‌کردن ماشین لباسشویی و ماشین ظرفشویی، کمک‌کردن در تهیه غذا و خرید از جمله مواردی است که می‌توانید آن‌ها را در خانه به کار بگیرید.

برای فرزندانتان الگو باشید

یکی از مهم ترین راه ها برای آموزش مسئولیت پذیری کودک این است که خودتان این ویژگی را در کارهای روزمره و در روابط با اطرافیانتان از خود نشان دهید. یادتان باشد شما نزدیک‌ترین فرد به کودک خود هستید و او کارهای شما را در ذهن نگه می‌دارد. بنابراین برای تربیت کودکان مسئولیت پذیر بهتر است خودتان هم مسئولیت‌پذیر باشید و کارها و وظایف خود را به‌درستی انجام دهید. این کار به کودک کمک می‌کند تا ارزش انجام وظایف را بداند و برای ایفای مسئولیت خود انگیزه داشته باشد.

روش انجام کارهای سخت را فقط توضیح دهید

متاسفانه برخی از والدین سعی می‌کنند تا کارهای سخت را برای فرزند خود انجام دهند. اگر می‌خواهید کودک مسئولیت پذیر داشته باشید، باید اجازه دهید که کارهای دشوار را بدون کمک شما انجام دهند. بهتر است اگر کودک با مشکلی روبه‌رو شد فقط سعی کنید روش‌های مختلف را به او یاد بدهید اما اجازه دهید در عمل خودش با توانایی‌ها و وظایف خود روبه‌رو شود. این کار باعث می‌شود که کودک به راه‌های مختلف برای حل مسائل و انجام کارها فکر کند و بتواند خلاقیت خود را پرورش دهد.

به کودک لیست کردن کارها را یاد بدهید

یکی از مهم ترین گام‌ها برای آموزش مسئولیت پذیری به کودکان این است که تهیه لیست را به آن‌ها آموزش بدهید و از کودک بخواهید نوشتن لیست کارها و برنامه‌های روزانه‌اش را تمرین کند. این کار به او کمک می‌کند که همیشه کارها و وظایفش را بداند و آن‌ها را فراموش نکند. برنامه‌‌ریزی روزمره و تهیه لیست‌های مختلفی از کارها، تکالیف، لیست خرید، لیست لوازم مورد نیاز و مانند این‌ها در بزرگسالی نیز به کودک بسیار کمک می‌کند.

به کودک یاد بدهید که برنامه‌ریزی مالی انجام دهد

بدون شک والدین دوست دارند همیشه همه نیازهای کودک خود را سریع برطرف کنند. اما باید بدانید که این کار اگر بیشتر از حد لازم و متعادل شود، نتیجه خوبی نخواهد داشت. یکی از مهم‌ترین کارها برای یاد دادن مسئولیت پذیری کودک این است که به او کمک کنید مدیریت بودجه داشته باشد. اگر به کودک پول توجیبی برای مخارج روزانه یا هفتگی می‌دهید، به او کمک کنید که یاد بگیرد پول‌هایش را هوشمندانه خرج کند، برای لوازمی که دوست دارد پس‌انداز کند و خریدهای احساسی انجام ندهد. یادگیری سواد مالی در کودکی، صرفه‌جویی و برنامه‌ریزی برای بودجه، تاثیر بسیاری در مسئولیت پذیری مالی او خواهد داشت.

این مطلب را از دست ندهید: رفتارهای اشتباه والدین با کودک

سخن پایانی

مسئولیت پذیری یکی از مهم‌ترین مهارت‌هایی است که هر انسانی باید آن را یاد بگیرد. انسان مسئولیت‌پذیر می‌تواند برنامه بهتری برای زندگی خود داشته باشد، شکست‌ها و نقاط ضعفش را بپذیرد و نقاط قوت خود را بهبود دهد. بنابراین بهتر است کودکان از سنین پایین مسئولیت‌پذیری را یاد بگیرند. آن‌ها با رفتن به مدرسه و وارد شدن به اجتماع این مهارت را کم و بیش یاد خواهند گرفت، اما والدین باید از از قبل بچه‌ها را برای پذیرفتن مسئولیت، انجام وظایف و نظم در کارها تربیت کنند. آموزش مسئولیت پذیری به کودک باعث افزایش اعتماد به نفس، رضایت و حس ارزشمندی در بچه‌ها می‌شود، بنابراین هرگز نباید این مهارت حیاتی را دست کم بگیرید. در این مطلب سعی کردیم چند راه کاربردی و مهم برای تربیت کودکان مسئولیت پذیر آموزش دهیم. به نظر شما چه کارهای دیگری را برای آموزش مسئولیت پذیری به کودکان می‌توان انجام داد؟ نظرات و تجربه‌های خود را با ما در میان بگذارید.

سوالات متداول