برای بسیاری از والدین که تصمیم دارند زندگی مشترک خود را به پایان برسانند، دغدغهها و نگرانیهای زیادی درباره آینده، حضانت و نگهداری از فرزندشان وجود دارد. اما شاید بتوان گفت یکی از مهمترین نگرانیهای والدین مواجهشدن و کنار آمدن فرزند آنها با موضوع جدایی و طلاق والدین است. بسیاری از افراد برای جلوگیری از آسیبدیدن فرزندان خود، سعی میکنند زندگی مشترک را تحمل کنند، اما باید بدانید که این راهحل مناسبی برای طولانیمدت نیست. خبر خوب این است که شما میتوانید با راهکارها و استراتژیهایی، آسیب طلاق در کودکان را به میزان زیادی کاهش دهید. بهتر است این کار با همکاری و حمایت هر دو والد انجام شود تا نتیجه بهتری داشتهباشد. در این مطلب مهمترین راهکارها برای کاهش آسیب طلاق در کودکان را بررسی میکنیم. با ما همراه باشید.
برای دریافت نوبت مشاوره از خانم دکتر مهسا ساداتی، می توانید از فرم زیر استفاده کنید:
آسیب های طلاق در کودکان
قبل از اینکه بهدنبال راهکار برای کاهش آسیب طلاق در کودکان باشید، باید بدانید که کودک در مواجهشدن با جدایی پدر و مادر ممکن است درگیر چه احساساتی شود یا چه آسیبهایی ببیند. با شناختن آسیبهایی که کودک شما را تهدید میکنند، میتوانید تا حد زیادی از آنها جلوگیری کنید. در ادامه این آسیبها را بررسی میکنیم.
مشکلات کودک در یک سال اول بعد از طلاق
تحقیقات بسیاری نشان داده است که کودکان در یکی دو سال اول بعد از جدایی والدین بیشترین فشار و مشکل را تحمل میکنند. کودک در این مدل احتمالا پریشانی، اضطراب و ناباوری را تجربه خواهد کرد. البته باید بدانید که بسیاری از کودکان با گذشت زمان به تغییراتی که به وجود آمده است، عادت میکنند. آنها با برنامههای روزمره جدیدشان وفق پیدا میکنند و زندگی جدیدشان را میپذیرند. اما درصدی از کودکان ممکن است نتوانند با شرایط ایجادشده کنار بیایند و همچنان بعد از طلاق والدین، با مشکلات مختلف دستوپنجه نرم کنند.
تاثیرات عاطفی طلاق بر کودکان در سنین مختلف
جدایی و طلاق کل خانواده را تحت تاثیر قرار میدهد و آشفتگیهایی به وجود میآورد، اما برای کودکان این وضعیت میتواند ترسناک، گیجکننده و خستهکننده باشد.
- کودکان خردسال معمولا برای درک رفتوآمد بین خانه پدر و مادر خود، دچار مشکل میشوند. این کودکان ممکن است به این فکر کنند که والدینشان شاید دیگر آنها را دوست نداشته باشند.
- کودکان دبستانی ممکن است برای طلاق والدین خود را مقصر بدانند. آنها ممکن است تصور کنند رفتار نادرست یا کار اشتباهی انجام دادهاند که باعث طلاق والدین شده است.
- نوجوانان ممکن است نسبت به طلاق و تغییرات بعد از آن خشمگین و عصبی شوند. همچنین در بعضی از موارد نوجوانان یکی از والدین را مقصر طلاق بدانند یا از پدر و مادر خود بهدلیل جدایی ناراحت باشند.
یادتان باشد موقعیت و شرایط هر خانوادهای منحصربهفرد است. در بعضی از موارد ممکن است کودک بعد از جدایی تا حدی احساس آرامش کند، زیرا ممکن است طلاق برای او بهمعنای کاهش استرس و مشاجره کمتر باشد.
عوامل استرسزا بعد از طلاق
طلاق معمولا به معنی این است که کودکان ارتباط روزانه خود را با یکی از والدین از دست میدهند. کاهش ارتباط روزمره بر پیوند بین والدین و فرزندشان تاثیرگذار است. از طرف دیگر طلاق همچنین بر روابط کودک با سرپرست فعلی خود نیز تاثیر میگذارد. بسیاری از سرپرستان بعد از طلاق استرس زیادی را تجربه میکنند و چالشهای زیادی در ارتباط با فرزند خود دارند. تحقیقات نشان میدهند که برای بعضی از کودکان، جدایی والدین سختترین بخش ماجرا نیست، بلکه عوامل استرسزای بعد از طلاق، آنها را بیشتر مضطرب میکند. تغییر مدرسه، رفتن به خانه جدید، زندگی با سرپرست و پدر یا مادر مجرد مواردی است که کودک را دچار استرس میکند. همچنین مشکلات مالی بعد از طلاق نیز گاهی کودکان را مضطرب میکند، زیرا بعضی از والدین مجبور هستند که به خانههای کوچکتر نقل مکان کنند و در ماههای اول بعد از طلاق با مشکلات مالی دستوپنجه نرم کنند.
مشکلات سلامت روان کودک بعد از طلاق
بسیاری از کودکانی که درگیر طلاق والدین هستند، ممکن است استرس بسیاری را تجربه کنند. همچنین در بعضی از موارد ممکن است اختلال ناسازگاری و خشم زیادی در کودک ایجاد شود. یادتان باشد کودکانی که جدایی والدین را تجربه کردهاند، ممکن است افسردگی و اضطراب شدیدتری را تجربه کنند.
مشکلات رفتاری کودک بعد از طلاق
بعضی از کودکان بعد از طلاق والدین ممکن است رفتارهای تکانشی را از خود نشان دهد. همچنین در برخی از این کودکان رفتارهای خشن یا درگیری با همسالان دیده میشود. بعضی از این کودکان نیز تنهایی و انزوا را برای خود انتخاب میکنند.
تاثیر بر عملکرد تحصیلی کودکان بعد از طلاق
بعضی از کودکانی که با فرآیند جدایی و طلاق والدین دستوپنجه نرم میکنند، ممکن است در یک بازه زمانی افت تحصیلی پیدا کنند و در آزمونهای خود عملکرد مناسبی نداشتهباشند. البته این موضوع ممکن است در مورد همه کودکان صدق نکند، اما در مواردی نیز بعد از طلاق والدین تمایل به ترک تحصیل در نوجوانان مشاهده میشود.
ریسکپذیری کودک در فعالیتهای پرخطر
یکی از مواردی که ممکن است بعد از طلاق، کودکان را تهدید کند، ریسکپذیری بالاتر است. بعضی از نوجوانانی که والدینشان طلاق گرفتهاند، ممکن است درگیر رفتارهای پرخطری مانند مصرف الکل و مواد مخدر شوند. همچنین بعضی از کودکانی که در سن پایین جدایی والدین را تجربه کردهاند، ممکن است بلوغ زودرس یا رفتارهای جنسی پرخطر را تجربه کنند.
این مطلب را هم بخوانید: با اضطراب جدایی کودکان چه کنیم؟
راهکارهای کاهش آسیب طلاق در کودکان
تا اینجا آسیبهایی را بررسی کردیم که ممکن است کودک را بعد از جدایی درگیر کند. بسیاری از این آسیبها قابل جلوگیری، کنترل و بهبود هستند. در ادامه راهکارهایی را برای کاهش آسیب طلاق در کودکان ارائه میدهیم.
مشارکت مسالمتآمیز والدین
درگیریهای شدید بین والدین باعث افزایش ناراحتی و اضطراب کودکان میشود. دشمنیهای آشکار، فریادزدن و تهدیدکردن یکدیگر میتواند آسیبهای جدی به کودکان وارد کند. بهتر است که والدین تلاش کنند تا با همکاری یکدیگر تنشهای دوران قبل از جدایی را کاهش دهند و مشاجرات و ناراحتی خود را در مقابل کودک بروز ندهند.
به بچهها فشار وارد نکنید
هیچوقت از بچهها نخواهید انتخاب کنند که کدامیک از والدین را بیشتر دوست دارند. شما نباید هیچگاه کودک را درگیر مشاجرههای خود کنید. کودکی که حس کند وسط دعواها و جدایی والدین گیر افتاده است، احساس اضطراب و افسردگی بیشتری میکند.
حفظ رابطه سالم با فرزند
یکی از مهمترین کارها برای کاهش آسیب طلاق در کودکان حفظ ارتباط سالم با کودک است. ارتباط مثبت، صمیمیت و تعارض کمتر به کودکان کمک میکند تا با اتفاقها و تغییرات بعد از طلاق بهتر و راحتتر سازگار شوند. رابطه سالم با فرزندتان میتواند عزت نفس بالاتر و احساسات بهتر ار برای او به همراه بیاورد.
ایجاد نظم و انضباط
متناسب با سن فرزند خود قوانین مناسبی را در نظر بگیرید و سعی کنید که خودتان و کودکتان به آنها پایبند باشید. وجود نظم و روتین مشخص، به کاهش آسیبهای بعد از طلاق بسیار کمک میکند.
اهمیتدادن به نوجوانان
یکی از مواردی که نباید فراموش کنید این است که بعد از طلاق رفتارهای نوجوان خود را زیر نظر بگیرید. بهتر است توجه کنید که فرزند شما بیشتر با چه افرادی وقت خود را میگذراند. اهمیتدادن به نوجوانان، آنها را کمتر دچار مشکلات رفتاری میکند.
توانمند کردن فرزندان
یکی از مهمترین راهها برای کاهش آسیب طلاق در کودکان این است که به فرزند خود یاد بدهید که او قدرت مواجهشدن با تغییرات بعد از طلاق را دارد. اگر کودک، خودش را درمانده و قربانی ببیند یا حس کند که توان روبهرو شدن با این تغییرات را ندارد، بیشتر دچار اضطراب میشود.
آموزش مهارتهای مدیریتی خاص به کودک
کودکانی که راهبردهای مقابله با بحرانها را یاد گرفتهاند بهتر میتوانند با فرآیند طلاق سازگار شوند. از جمله این مهارتها میتوان به مهارت حل مسئله و نیز مهارت بازسازی شناختی اشاره کرد. به کودک خود بیاموزید که چگونه افکار، احساسات و رفتارهای خود را به شیوهای سالم مدیریت کند. برای این کار میتوانید از یک روانشناس کودک خوب نیز کمک بگیرید.
ایجاد احساس امنیت و آرامش برای کودک
ترس از رها شدن و نگرانی درباره آینده میتواند اضطراب زیادی را برای کودکان ایجاد کند. بهتر است کارهایی انجام دهید که فرزندتان حس کند هنوز هم دوستش دارید. همچنین کودک باید در کنار شما احساس امنیت داشتهباشد.
شرکت در برنامههای آموزشی
برنامههای بسیاری وجود دارند که به شما کمک میکنند تا کاهش آسیب طلاق در کودکان را بهتر انجام دهید. در این دورهها مهارتها و استراتژیهایی برای کمک به کودک و کنار آمدن با تغییرات آموزش داده میشود.
کمکگرفتن از افراد حرفهای
اگر سطح استرس خود را کاهش دهید، میتوانید راحتتر به کودک خود کمک کنید. بهتر است خودمراقبتی، مراجعه به روانشناس و انجام کارهایی برای کاهش اضطراب خودتان را در برنامه داشتهباشید.
این مطلب را هم بخوانید: چگونه با کودک خجالتی برخورد کنیم؟
سخن پایانی
طلاقگرفتن والدین تاثیر بسیار زیادی بر تمام اعضای خانواده میگذارد. در این میان کودکان و نوجوانان بیشتر در معرض آسیب هستند. بنابراین والدین باید با راهکارهای عملی، بهدنبال کاهش آسیب طلاق در کودکان باشند. با کمک این استراتژیها، فرزند شما راحتتر با شرایط جدید خود سازگار میشود. در این مطلب سعی کردیم ۱۰ راهکار برای کاهش آسیب طلاق در کودکان را به شما ارائه دهیم. پیشنهاد میکنیم در کنار اجرای این راهکارها حتما از روانشناس کودک و مشاور طلاق نیز بهره ببرید. شما میتوانید سوالات و تجربههای خود را با ما در میان بگذارید. همچنین می توان در بخشی از مراحل بهبود شرایط از مراکز نوروفیدبک کمک گرفت.
چگونه از طلاق پدر و مادر جلوگیری کنیم؟
سلام. باید عمق مشکلات والدین شما مورد بررسی قرار بگیره. در بعضی از موارد طلاق میتونه بهترین راهکار باشه و در برخی دیگر ممکنه بتوانیم با استفاده از تجربه و مداخله یک متخصص از طلاق شتاب زده جلوگیری کرد. به نظر من حتما در مورد مشکلتون با یک درمانگر حوزه زوج درمانی مشورت کنید.