۱۵ نشانه والدین سمی؛ چگونه برای فرزند خود والدین سمی نباشیم؟

بسیاری از والدین دوست دارند که فرزند خود را به‌خوبی تربیت کنند، اما متاسفانه درصد زیادی از آن‌ها ممکن است در تربیت کودک دچار اشتباهاتی شوند. بعضی از والدین با انگیزه انجام کار درست و تربیت صحیح فرزند رفتارهای آسیب‌زننده‌ای انجام می‌دهند که ممکن است سلامت روان و رفتارهای کودک را به خطر بیندازد. والدین سمی رفتارهایی انجام می‌دهند که می‌تواند تاثیر ماندگاری روی روان کودک بر جای بگذارد. به همین دلیل در این مطلب می‌خواهیم درباره والدین سمی و راه‌های پایان‌دادن به رفتارهای نادرست صحبت کنیم. برای آشنایی با نشانه های والدین سمی و راهکارهای بهبود رفتار با ما همراه باشید.

والدین سمی به چه کسانی گفته می‌شود؟

والدین سمی محیط خانه را ناکارآمد می‌کنند و با رفتارهای خود باعث می‌شوند که کودکان هرروز ناراحتی طولانی را تجربه کنند و از سنین پایین در محیط خانه استرس داشته باشند. بسیاری از والدین سمی نیازها و خواسته‌های خود را بر خواسته فرزندان خود مقدم می‌داند. این دسته از والدین کودک را در معرض تجربه‌های ناخوشایند قرار می‌دهند که اثرات عمیقی بر سلامت عاطفی و فیزیکی کودک می‌گذارد. 

بسیاری از والدین سمی معمولا حمایتگر نیستند یا از نظر عاطفی رفتارهای آزاردهنده‌ای انجام می‌دهند. آن‌ها محیط خانه دوستانه‌ای نمی‌سازند و باعث می‌شود که کودک احساس امنیت، اعتماد و آرامش نداشته باشد. برای اینکه با فرزندپروری سمی مقابله کنید، ابتدا باید این رفتارها را با دقت شناسایی کنید و برای درمان و بهبود آن‌ها از بهترین روانشناسان کودک در تهران یا شهر خود و همچنین درمانگر بزرگسالان کمک بگیرید. بسیاری از کسانی که به والدین سمی تبدیل می‌شوند گذشته تلخ و پرچالش و مشکلات سلامت روان دارند. همچنین برخی از این افراد راه‌های مقابله با چالش‌ها و مدیریت استرس را نمی‌دانند و به همین دلیل رفتارهای مخرب از خود نشان می‌دهند. 

والدین سمی چه نشانه‌هایی دارند؟

برای اینکه در دسته والدین سمی نباشید، باید ابتدا رفتارهایی را که می‌تواند تاثیر مخرب روی روان و رفتار کودک بگذارد، شناسایی کنید. در ادامه برخی از این رفتارها را معرفی می‌کنیم

آزار ذهنی کودک

بسیاری از والدین سمی خشن هستند و برای برقراری ارتباط با کودک مدام از فریاد  زدن استفاده می‌کنند. آن‌ها معمولا تند برخورد می‌کنند و از نظر عاطفی به کودک آسیب می‌رسانند. 

آزار فیزیکی کودک

برخی از والدین سمی به‌جای اینکه به کودک عشق و حمایت بدهند، او را مورد آزار جسمی یا جنسی قرار می‌دهند. آن‌ها ممکن است هنگام عصبانی کودک را مورد ضرب و شتم قرار دهند. برخی از این والدین به‌طور مداوم فرزندان خود را آزار و اذیت می‌کنند. 

تنبیه و مجازات سخت

والدین سمی از تنبیه‌های سخت برای کنترل و آموزش انضباط به کودک استفاده می‌کنند. این تنبیه‌ها ممکن است شامل سرزنش‌های بیش از حد، محدودیت‌های غیرمنطقی و دشوار و نیز تنبیه بدنی باشد. این والدین تنبیه‌هایی در نظر می‌گیرند که هیچ‌گاه متناسب با اشتباه کودک نیست.

رفتارهای نادرست در قالب عشق و تربیت

یکی از شایع‌ترین رفتارهای والدین سمی این است که رفتارهای توهین‌آمیز و خشن خود را در قالب عشق به فرزندان انجام می‌دهند و کارهای ناشایست خود را به‌عنوان انضباط و سخت‌گیری مفید نشان می‌دهند. بسیاری از این والدین عقیده دارند که روش‌های سنتی و سختگیرانه می‌تواند بچه‌ها را بهتر تربیت کند. 

سرزنش فرزندان

بسیاری از والدینی که در قبال فرزندان خود رفتارهای نامناسب دارند، معمولا حقیقت را مطابق با نیاز و خواسته خود تغییر می‌دهند. این کار باعث ایجاد شک و سردرگمی ذهنی بچه‌ها می‌شود. بسیاری از این والدین در موقعیت‌های مختلف نقش قربانی را بازی کرده، از زیر بار مسئولیت‌های خود شانه خالی می‌کنند و فرزندان را سرزنش می‌کنند. 

لذت‌بردن از تحقیر کودک

بعضی از پدر و مادرهای سمی از تحقیر یا شرمساری فرزند خود احساس رضایت می‌کنند و از رفتارها و سخنان تحقیرآمیز برای تضعیف عزت نفس کودک بهره می‌برند. آن‌ها معمولا با این کار می‌خواهند کنترل خود را روی کودک حفظ کنند. 

انتقاد بیش از حد

والدین سمی معمولا به‌جای صحبت‌ها و انتقادهای سازنده، بسیار ایرادگیر هستند و انتقادهای شدید می‌کنند. فرزندان این والدین احساس می‌کنند که هر کاری انجام می‌دهند باز هم نمی‌توانند انتظارات والدین خود را برآورده کرده یا رضایت آن‌ها را جلب کنند. 

افکار و رفتارهای سختگیرانه

این والدین به‌طرز شدید و غیرمنطقی سختگیری می‌کنند و از طرفی تصور می‌کنند که نظرات و ارزش‌های آن‌ها صحیح بوده و نظرات دیگران اشتباه است. آن‌ها کودکان خود را وادار می‌کنند تا نظرات و ارزش‌های مشابه داشته باشند. این افراد معمولا اصلا انتقادپذیر نیستند و هر نظر مخالفی را به‌طور خصمانه برداشت می‌کنند. 

فاقد ثبات عاطفی

یکی از بارزترین نشانه‌های والدین سمی خلق‌وخوی تکانشی است. آن‌ها با کوچک‌ترین تحریکی رفتارهای دراماتیک، خصمانه، تهاجمی یا بی‌رحمانه بروز می‌دهند و احساسات خود را روی کودک خود خالی می‌کنند. 

رعایت نکردن حریم شخصی

از دیگر نشانه های رفتاری والدین سمی این است که به حریم خصوصی کودکان خود احترام نمی‌گذارند. آن‌ها مدام به اتاق فرزندان خود سر می‌کشند، پیام‌های فرزندان را می‌خوانند یا اجازه تنهایی به نوجوان خود نمی‌دهند. 

کنترل بیش از حد

بسیاری از مادران و پدران با رفتارهای سمی معمولا تمایل دارند تا فرزندان خود را کنترل کنند. آن‌ها با روش‌های مختلفی مانند زور و سختگیری یا برانگیختن احساسات کودک سعی در کنترل کردن او دارند. 

منزوی کردن کودک

بسیاری از والدین با رفتارهای سمی دوست ندارند که کودک در جامعه فعالیت زیادی داشته باشد. آن‌ها تمایلی به این ندارند که کودک دوستان زیادی داشته باشد، بلکه می‌خواهند کنترل خود را روی کودک حفظ کنند. این والدین معمولا از توسعه مهارت‌های همدلی، احساس تعلق و فعالیت‌های اجتماعی کودک جلوگیری می‌کنند. 

عدم حمایت از کودک

والدین سمی محبت خود را به کودک نشان نمی‌دهند و از نظر عاطفی آن‌ها را حمایت نمی‌کنند. این والدین معمولا کودک را درک نمی‌کنند و تلاش‌های او را نادیده می‌گیرند. آن‌ها احساسات کودک را نادیده می‌گیرند و به او فرصت بروز احساسات و عواطف را نمی‌دهند. 

خودمحوری و خودشیفتگی

بعضی از والدین سمی خودمحور هستند. آن‌ها نیازهای خود را در اولویت قرار می‌دهند و در موارد شدیدتر هیچ همدلی و نگرانی بابت کودک خود ندارند. برخی از آن‌ها فقط به تحسین‌شدن علاقه دارند و به سایرین توجه نشان نمی‌دهند. برخی از والدین سمی معتقد هستند که همیشه درست می‌گویند و به همین دلیل هرگز درباره اشتباهات خود عذرخواهی یا اظهار پشیمانی نمی‌کنند. 

کودک در امتداد والدین

یکی از مارهایی که والدین سمی انجام می‌دهند این است که کودک را مستقل، آزاد و با هویت تربیت نمی‌کنند. آن‌ها به فرزندان خود به‌عنوان بخشی از خودشان می‌نگرند و آرزوها، ارزش‌ها، اهداف و باورهای خود را به فرزندان خود تحمیل می‌کنند.

تربیت والدین سمی چه تاثیری روی کودکان دارد؟

بسیاری از کودکانی که با فرزندپروری سمی بزرگ شده‌اند همیشه از استرس‌ها و اضطراب‌های درونی رنج می‌برند و نشانه‌هایی را در رفتارهای خود بروز می‌دهند.

• تمایل به راضی کردن دیگران
• ترس از رویارویی با مشکلات و چالش‌ها
• سرکوب عواطف و مشکلاتی در ایجاد روابط سالم
• عزت نفس و اعتماد به نفس پایین

این مطلب را هم بخوانید: رفتارهای اشتباه و مخرب والدین

راهکارهایی برای اینکه والدین سمی نباشیم

حالا که با نشانه های والدین سمی آشنا شدید، حتما به دنبال راهکارهایی هستید که رفتارهای اشتباه خود را تغییر و بهبود دهید. این راه‌ها نیازمند تمرین و کمک‌گرفتن از متخصص و روانشناس هستند تا بتوانید رفتارهای خود را تغییر دهید و والدین خوبی برای فرزندان خود باشید.

• کودک را تشویق کنید تا خودش باشد. او را همان‌طور که هست بپذیرید و تمرین کنید تا اراده خود را به او تحمیل نکنید. به او اجازه دهید استقلال را در محیطی امن تمرین کند و به انتخاب‌هایش احترام بگذارید.
• اجازه دهید تا جایی که برای او خطری ندارد، حریم خصوصی‌اش را حفظ کند. بگذارید کودک برای خودش راز‌هایی داشته باشد. رویاپردازی و ساختن اسرار به کودک کمک زیادی می‌کند. نیازی نیست درباره همه‌چیز و هر اتفاقی او را سوال‌پیچ کنید.
• برای تربیت کودک باید اجازه دهید که او اشتباه کند. به او بگویید که همه مرتکب اشتباه می‌شوند، اما مهم است که از آن درس بگیرند. بپذیرید که کودک هم خطا می‌کند و با کمک این خطاها رشد می‌کند. تمرین ریسک و انجام کارهای جدید به موفقیت‌های آینده کودک کمک می‌کند.
• متناسب با سن از او انتظار داشته باشید. شما نباید استانداردهایی فراتر از سن برای کودک تعیین کنید. در مسیر تربیت فرزند صبور باشید و تلاش کرده تا او را درک کنید.
• صحبت‌کردن را فراموش نکنید. در هر حالی سعی کنید وقتی برای کودک بگذارید و با او صحبت کنید. به او کمک کنید تا احساساتش را بشناسد و آن‌ها را بر زبان بیاورد. از او بخواهید هرچیزی که او را آزار می‌دهد برای شما بگوید. این کار باعث ایجاد محیطی امن و پر از اعتماد در خانه می‌شود. 
• باید تمرین کنید تا کودک را رها کنید. سعی کنید وابستگی بیش از حد خود به کودک را کمتر کنید. باید بپذیرید که او بزرگ و مستقل می‌شود و شما باید با این مسئله کنار بیایید. شما باید کودکی مستقل و با اعتماد به نفس تربیت کنید.

سخن پایانی

رفتارهای نادرست والدین می‌تواند تاثیر عمیقی روی سلامت روان، عواطف و احساسات کودک بگذارد و بعضی از این تاثیرات تا بزرگسالی با فرد می‌ماند. والدین سمی ممکن است رفتارهایی از خود نشان دهند که باعث تحقیر، ایجاد اضطراب و افسردگی، کاهش اعتماد به نفس و بی‌اعتمادی کودک شود. در این مطلب سعی کردیم درباره نشانه های والدین سمی و راهکارهایی برای بهبود رفتارها صحبت کنیم. اگر نمی‌دانید که کدام رفتارهایتان ممکن است تاثیر منفی روی کودک بگذارد، حتما با یک متخصص روانشناسی صحبت کنید.