چگونه به کودک آموزش دهیم با شکست کنار بیاید؟ آموزش مواجه شدن کودک با شکست

بدون شک هیچ‌کس حتی کودکان از شکست‌خوردن خوشحال نمی‌شود، اما باید پذیرفت که شکست بخش جدایی‌ناپذیر از زندگی است. بسیاری از بچه‌ها تحمل شکست را ندارند، چه یک بازی فوتبال باشد، چه گرفتن یک نمره پایین‌تر از حد انتظار، کنار آمدن با شکست می‌توانند برای کودکان و نوجوانان چالش‌برانگیز و دشوار باشد. با این حال وظیفه والدین این است که به آن‌ها بیاموزند برد و باخت همیشه وجود دارد و در مسیر رشد با شکست‌ها مواجه خواهیم شد. فراموش نکنید که نقش والدین جلوگیری از شکست کودک نیست، بلکه باید آن‌ها را به مهارت‌هایی مجهز کنید که تحمل شکست را در کودک افزایش دهد و ترس از شکست در کودک را از بین ببرد. در این مطلب می‌خواهیم راه های آموزش مواجه شدن کودک با شکست را مرور کنیم تا بتوانید آموزش تحمل برد و باخت را به کودک بدهید. پس تا پایان با ما همراه باشید.

علت ترس از شکست در کودکان

بسیار طبیعی است که کودک از شکست خوشش نیاید، اما ترس از شکست در بچه‌ها باعث می‌شود که عملکرد آن‌ها تحت تاثیر قرار بگیرد و از طرفی آن‌ها را مستعد اضطراب و استرس کند. بنابراین روانشناس کودک تاکید می‌کند که مهم است که والدین روش صحیح مواجه شدن کودک با شکست را به او آموزش دهند. درک دلایل ترس از شکست کودک به والدین کمک می‌کند تا راهکارهای بهتری را برای مواجه شدن کودک با شکست پیدا کنند. 

انتظارات بالای والدین

یکی از رایج ترین دلایل ترس از شکست در کودکان انتظارات بالای والدین و بزرگ‌ترها است. اگر آن‌ها احساس کنند که دائما مورد قضاوت قرار می‌گیرند، ممکن است از برآورده نشدن این انتظارات بترسند.

کمال گرایی در کودک

برخی از کودکان به دلیل کمال‌گرایی به استانداردهای غیرواقعی روی می‌آورند و به همین دلیل از شکست‌خوردن می‌ترسند. کمال گرایی در کودکان می‌تواند کودک را دچار اضطراب و استرس کند و ترس از شکست را به وجود آورد.

ترس کودک از شکست به دلیل مقایسه با دیگران

ممکن است والدین، کودک را با دیگران مقایسه کنند و این باعث شود که کودک از شکست‌خوردن بترسد و نتواند با آن مواجه شود. کودک همیشه به این فکر می‌کند که به اندازه کافی خوب نیست و به همین دلیل همیشه از شکست واهمه دارد.

واکنش منفی والدین به شکست‌های گذشته

اگر کودکی تجربه انتقاد، تحقیر، تمسخر یا تنبیه را نسبت به شکست‌های گذشته داشته باشد، ممکن است از آن بترسد و تحمل باخت در کودک از بین برود. این می‌تواند ترسی پایدار و ماندگار را از شکست برای کودک به همراه آورد.

این مطلب را از دست ندهید: مهم ترین مهارت های زندگی برای کودکان

ترس از شکست به دلیل عدم حمایت عاطفی از کودک

کودکانی که از نظر عاطفی احساس امنیت و حمایت ندارند، ممکن است برای کنار آمدن با شکست دچار مشکل شوند. آن‌ها ممکن است شکست را مانند تهدید بدانند و عزت نفس خود را از دست بدهند. 

کنترل و مراقبت بیش‌ازحد والدین

والدین هلیکوپتری بیش‌ازحد مراقب و محافظ کودک هستند و همه مشکلات را برای آن‌ها حل می‌کنند. در این حالت انعطاف‌پذیری و تاب‌آوری مورد نیاز برای مواجه شدن کودک با شکست در او شکل نمی‌گیرد. بنابراین این رفتار والدین می‌تواند پذیرش شکست در کودک را با مشکل روبه‌رو کند. 

فشارهای اجتماعی و فرهنگی

در برخی از جوامع تاکید زیادی روی موفقیت یا رقابت وجود دارد. کودکانی که در این فرهنگ رشد می‌کنند، ممکن است فشار شدیدی را برای بردن احساس کنند و در این حالت تحمل باخت در کودک از بین برود. 

ترس از مواجهه کودک با شکست به دلیل عزت نفس پایین

برخی از کودکانی که عزت نفس پایینی دارند، ممکن است به توانایی‌های خود شک داشته باشند و از شکست فراری باشند. در این حالت چرخه‌ای شامل اضطراب و دوری از شکست رخ می‌دهد.

ترس از شکست کودک و ناامید کردن دیگران

برخی از کودکان تحمل شکست را ندارند، زیرا نمی‌‌خواهند اطرافیان خود را ناامید کنند. آن‌ها از اینکه دیگران را ناامید کنند واهمه دارند و این ترس به تحمل نکردن شکست در کودک منجر می‌شود.

آسیب های ترس از شکست در کودک

حالا که با دلایل ترس از شکست در کودک آشنا شدید، بهتر است بدانید که این ترس می‌تواند آسیب‌های مختلفی را برای او به همراه داشته باشد. ترس زیاد از شکست و عدم تحمل برد و باخت در کودک باعث ایجاد اضطراب و استرس در او می‌شود. در ادامه این آسیب‌ها را مرور می‌کنیم.

• ترس از شکست در کودکان باعث می‌شود که آن‌ها از انجام فعالیت‌ها و چالش‌های جدید واهمه داشته باشند زیرا می‌ترسند در آن موفق نشوند.

• شکست بخش طبیعی از فرایند رشد و یادگیری است و به همین دلیل ترس از شکست خوردن در کودک می‌تواند مانع یادگیری او و عملکرد تحصیلی مناسب شود. 

• ترس از مواجه شدن کودک با شکست می‌تواند باعث ایجاد ادراک منفی در خود شود و کودک فکر کند که به اندازه کافی خوب نیست. بنابراین او عزت نفس و اعتماد به نفس پایین را تجربه می‌کند. 

• عدم تحمل باخت در کودک می‌تواند باعث ایجاد اضطراب و استرس شود و عواطف و سلامت روان او را دچار اختلال کند.

• مواجه شدن با شکست در کودک راهی برای ایجاد و تمرین تاب‌آوری است. بنابراین اجتناب از آن می‌تواند باعث شود که کودک نتواند انعطاف‌پذیری را تمرین کند. 

• ترس از شکست در کودک می‌تواند خلاقیت و نوآوری را از بین ببرد. آزمون و خطا، شکست و ریسک کردن می‌تواند ایده‌های جدیدی را برای کودک به ارمغان آورد.

• کودکانی که از شکست می‌ترسند، ممکن است از موقعیت‌های اجتماعی اجتناب کنند. آن‌ها ممکن است ترس از قضاوت داشته باشند و به همین دلیل به انزوا روی بیاورند.

راه های آموزش مواجه شدن کودک با شکست

دیدیم که ترس از شکست در کودکان می‌تواند آسیب‌های زیادی را به دنبال بیاورد. بنابراین آموزش مواجه شدن کودک با شکست یک مهارت ضروری برای او به شمار می‌رود. والدین و مربیان باید به کودک کمک کنند تا شکست را بپذیرد و آن را جزئی از فرایند پیشرفت و یادگیری بداند. در این بخش راه های تحمل باخت در کودک و کنار آمدن با شکست در کودکان را مرور می‌کنیم.

شکست را عادی کنید

به کودک کمک کنید تا درک کند که شکست بخشی طبیعی از زندگی است و نمی‌توانید از آن اجتناب کنید. درباره شکست‌های خود با کودک صحبت کنید و به آن‌ها بگویید که چه چیزهایی را از این فرایند یاد گرفته‌اید. درباره شکست‌های چهره‌های مشهور و محبوب صحبت کنید. 

ذهنیت رشد را تشویق کنید

به کودک یاد دهید که توانایی و استعداد انسان با تلاش و تمرین رشد می‌کند. حتما به آن‌ها بگویید که شکست ارزش آن‌ها را تعیین نمی‌کند، بلکه فرصتی برای بهبود و رشد فراهم می‌کند. به جای اینکه به کودک بگویید تو خیلی باهوشی، بگویید‌ «من به تو افتخار می‌کنم که برای این موضوع تلاش کردی و زحمت کشیدی». به او کمک کنید که شکست را مثل فرصتی برای یادگیری بداند. 

مهارت‌های حل مسئله را آموزش دهید

یکی از مهم‌ترین کارها برای مواجه شدن کودک با شکست، آموزش مهارت حل مسئله است. به کودک کمک کنید که اشتباهات خود را تجزیه و تحلیل کند و راه‌هایی را برای بهبود و پیشرفت بیابد. این مهارت به کودکان کمک می‌کند تا از اشتباهات خود درس بگیرند و برای دفعه بعدی راه حل مناسب‌تری را انتخاب کنند. 

پذیرش شکست را در رفتار خود نشان دهید

به فرزندتان نشان دهید که پذیرش شکست در کودک به معنی آن نیست که دیگر دست از تلاش بردارد. بلکه به معنای آن است که برای بهتر شدن و رشد کردن تلاش کنیم. کودک با مشاهده رفتارهای شما روش مواجه شدن با شکست را یاد می‌گیرد. بنابراین به او نشان دهید که انعطاف‌پذیر هستید و دوباره تلاش خواهید کرد.

محیط امنی در خانه ایجاد کنید

اجازه دهید که کودک بداند اشتباه کردن اشکالی ندارد و اشتباه و شکست ارزش او را تعیین نمی‌کنند. به خاطر شکست‌ها او را مورد تنبیه و قضاوت قرار ندهید. این رفتار ترس را کاهش می‌دهد و آن‌‌ها را به ریسک و تلاش دوباره تشویق می‌کند. 

مهارت‌های مدیریت احساسات را به کودک یاد دهید

برای مواجه شدن کودک با شکست بهتر است راه‌های سالم برای مدیریت احساسات و عواطف را به او آموزش دهید. به او یاد دهید که شکست با ناامیدی همراه است، اما ما باید احساسات خود را مدیریت کرده و دوباره تلاش کنیم. تمرین‌های تنفسی، صحبت‌کردن با یک فرد مورد اعتماد، یادداشت کردن احساسات و افکار، استراحت و انجام یک کار مورد علاقه می‌تواند احساس غم و ناامیدی کودک را کاهش دهد. 

اهداف واقع‌بینانه تعیین کنید

یکی از راهکارهای مهم برای افزایش تحمل باخت در کودک این است که انتظارات واقع‌بینانه داشته باشید. به او کمک کنید اهداف قابل دستیابی تنظیم کند و برای رسیدن به آن تلاش کند تا به مرور بتواند به اهداف بزرگ‌تر برسد. 

تلاش های کودک را تحسین کنید

از دیگر راه ها برای بهبود تحمل شکست در کودکان این است که پیشرفت‌ها و تلاش‌های او را تحسین کنید و پاداش متناسبی به او بدهید. به او بگویید که تلاش‌هایش فارغ از نتیجه نهایی ارزشمند هستند. 

اگر نمی‌دانید چطور این کار را انجام دهید، حتما این مطلب را بخوانید: چطور کودک را تشویق کنیم؟

سخن پایانی

تحمل شکست و مواجه شدن با شکست در کودکان می‌تواند بسیار دشوار باشد. بنابراین این وظیفه شما است که شرایطی را فراهم کنید که کودک ترس از شکست نداشته باشد و تحمل باخت در کودک افزایش پیدا کند. توصیه می‌کنیم از محافظت بیش‌ازحد کودک بپرهیزید و اجازه دهید کودک شکست را تجربه کند و راهکارهای حل مسئله را یاد بگیرد. هرگز کودک را به خاطر شکست‌هایش سرزنش و تحقیر نکنید و او را با دیگران مقایسه نکنید. به او کمک کنید تا درباره اهداف و کارهای خود فکر کند و از اشتباهات خود یاد بگیرد.

به کودک اجازه دهید تا بداند که عشق و حمایت شما همیشگی است و ارتباطی با موفقیت‌ها و شکست‌های کودک ندارد. در این مطلب سعی کردیم درباره مواجه شدن کودک با شکست صحبت کنیم و راهکارهایی را برای افزایش تحمل شکست در کودکان ارائه دهیم. اگر نمی‌دانید کدام راه‌ها برای کودک شما مناسب‌تر است، می‌توانید از کلینیک دکتر مهسا ساداتی کمک بگیرید.