چرا کودک حرف گوش نمی دهد؟ راهکارهای رفتار با کودک حرف گوش نکن

هیچ‌چیز به اندازه حرف گوش نکردن کودک نمی‌تواند برای والدین ناامیدکننده و خسته‌کننده باشد. برخورد با کودک حرف گوش نکن چالش رایجی است که بسیاری از والدین با آن روبه‌رو هستند. چه نادیده گرفتن دستورات باشد، چه بی‌توجهی به مکالمات یا سرپیچی از قوانین، در هر صورت حرف گوش نکردن کودک می‌تواند برای والدین بسیار چالش‌برانگیز باشد. اولین قدم این است که درک کنید چرا کودک حرف گوش نمی‌دهد. یافتن دلایل حرف گوش نکردن کودک مهم‌ترین گام برای بهبود ارتباط موثر با کودک است. شما باید نیازهای مختلف کودک را بشناسید تا بتوانید ارتباط خود را با او بهبود دهید. در این مطلب می‌خواهیم دلایل حرف گوش ندادن بچه ها را بیان کنیم و راهکارهایی برای رفتار با کودک حرف گوش نکن ارائه دهیم. برای آشنایی با این راه‌حل‌ها با ما همراه باشید.

چرا کودک حرف گوش نمی دهد؟

روانشناس کودک بیان می‌کند که درک علت حرف گوش نکردن کودک برای شناخت ریشه مشکل و حل آن بسیار مهم است. بنابراین بهتر است در قدم اول با دلایل این مشکل آشنا شوید تا بتوانید حرف گوش ندادن کودک را بهتر مدیریت کنید. 

عوامل رشدی حرف گوش ندادن کودک

• کودکان به‌خصوص تا قبل از پنج‌سالگی، دامنه توجه محدودی دارند و به همین دلیل ممکن است نتواند به‌خوبی روی حرف‌ها و توضیحات شما تمرکز داشته باشد و آن‌ها را فراموش کند.
• حافظه کاری کودکان هنوز به‌طور کامل توسعه نیافته است. بنابراین اگر دستورات بیشتر از ظرفیت شناختی آن‌ها باشد، ممکن است کودک حرف گوش نکند و دستورات چندمرحله‌ای را فراموش کند.
• ممکن است کودک به دلیل محدودیت در مهارت‌های زبانی خود منظور شما را به‌درستی متوجه نشود و درک دقیقی از خواسته و صحبت شما نداشته باشد.
• نظریه رشد شناختی تاکید می‌کند که کودکان در اوایل کودکی یعنی سنین دو تا هفت سال، خودمحور هستند. کودک به این دلیل به حرف شما گوش نمی‌دهد که مشغول کارها و فعالیت‌های خودش است و خواسته‌های خود را در اولویت قرار می‌دهد. بنابراین یکی از نکات مهم رفتار با کودک توجه به سن و میزان درک او است.

عوامل عاطفی و روانی حرف گوش نکردن کودک

• برای بسیاری از والدین سوال است که چرا کودک ۳ ساله ام حرف گوش نمی‌دهد. فراموش نکنید که کودکان میل به استقلال دارند و می‌خواهد احساس کنترل را به دیگران هم نشان دهد.
• خستگی، گرسنگی و ناراحتی می‌تواند باعث شود که کودک به حرف شما گوش ندهد، زیرا این مشکلات توانایی پردازش دستورات را در آن‌ها کاهش می‌دهد. 
• برخی از کودکان برای جلب توجه والدین از گوش کردن حرف خودداری می‌کنند. آن‌ها می‌خواهند ارتباط خود را با والدین افزایش دهند، حتی اگر منفی باشد.
• اضطراب و استرس زمینه‌ای مانند تغییرات شدید و تنش در خانه،  می‌تواند روی حرف گوش دادن کودک تاثیر منفی بگذارد. 

اگر کودک ناسازگاری می‌کند، بهتر است با روش های رفتار با کودک ناسازگار آشنا شوید تا بتوانید شرایط را مدیریت کنید.

تاثیرات محیطی روی حرف گوش دادن کودکان

• تناقض در رفتار و تربیت والدین یا متناقض بودن قوانین و پیامدها می‌تواند باعث شود که کودک حرف‌ها را نادیده بگیرد.
• عوامل حواس‌پرتی خارجی مانند تلویزیون و موبایل، صداهای بلند یا بازی‌ها می‌تواند باعث شود که کودک نسبت به محیط اطراف و صحبت‌های والدین تمرکز نداشته باشد.
• دستورات مبهم و پیچیده، لحن نامناسب والدین و ابهام در قوانین می‌تواند باعث شود که کودک آن‌ها را به‌درستی پردازش نکند و او را گیج کند.
• اگر والدین کودک را نادیده بگیرند و به حرف‌های او گوش ندهند، کودک نیز از این رفتار الگوبرداری می‌کند و به حرف والدین گوش نمی دهد.
• تاثیر همسالان می‌تواند باعث شود که کودک برای مستقل نشان دادن خود یا کنترل روی رفتارهای خود حرف والدین را گوش ندهد. 

این مطلب هم برای شما مناسب است: راه های برخورد با کودکان سخت

ویژگی‌های عصبی و رفتاری کودک

• اختلال بیش‌فعالی و نقص توجه از مهم‌ترین مواردی است که باعث توجه ناپایدار، تمرکز کم و کنترل تکانه ضعیف در بچه‌ها می‌شود.
• باید گفت که اختلال طیف اوتیسم نیز می‌تواند باعث شود که کودک در پردازش دستورالعمل‌های کلامی مشکل داشته باشد. از طرفی این بچه‌ها ممکن است صحبت‌ها را به اشتباه تفسیر و پردازش کنند. 
• کودکانی که دچار اختلال نافرمانی مقابله‌ای هستند، ممکن است نافرمانی مداوم داشته باشند و از گوش دادن به حرف‌ها امتناع کنند. در این صورت والدین باید از بهترین روانشناس کودک در تهران یا شهر خود کمک بگیرند. 

راه های رفتار با کودک حرف گوش نکن

حالا که دلایل حرف گوش نکردن کودک را متوجه شدید، نیاز است که با توجه به علت ریشه‌ای آن، رفتار مناسب را در پیش بگیرید.

ایجاد رابطه قوی و مثبت با کودک

مهم‌ترین کار برای بهبود حرف گوش کردن کودک این است که ارتباط خود را با فرزندتان تقویت کنید. 

• زمان باکیفیتی را با او بگذرانید تا فضایی مبتنی بر احترام و اعتماد ایجاد کنید. این کار به کودک نشان می‌دهد که برای شما ارزشمند است. 
• هنگام صحبت‌کردن کودک با دقت به او گوش دهید و او را نادیده نگیرید. با او تماس چشمی برقرار کنید تا این کار را از شما یاد بگیرد و به حرف‌های شما گوش دهد.
• احساسات کودک را تایید کنید و به او بگویید که او را درک می‌کنید. این کار مقاومت و لجبازی او را کاهش می‌دهد و باعث همکاری بیشتر کودک می‌شود.

این مطلب هم برای شما مفید است: با لجبازی کودکان چه کنیم؟

ارائه دستورات واضح و موثر

• از دستورالعمل‌های ساده و واضح استفاده کنید. وظایف را به دستورات و قدم‌های کوچک و ساده تقسیم کنید تا او را از گیج‌شدن دور کنید.
• قبل از اینکه صحبت کنید، توجه کودک را جلب کنید و مطمئن شوید که تمرکز کافی دارد. نام او را صدا بزنید و از او بخواهید به شما توجه کند. از فریاد زدن برای جلب توجه کودک خودداری کنید. 
• به‌جای نهی کردن کودک از زبان مثبت استفاده کنید. برای مثال به‌جای «ندو!» از «آهسته‌تر راه برو» استفاده کنید تا احتمال سرپیچی و لجبازی را کاهش دهید. 
• برای اینکه مطمئن شوید که کودک منظور شما را درک کرده، از او بخواهید دستورات یا خواسته شما را تکرار کند برای مثال بگویید «می‌توانی توضیح دهی که باید چه کاری انجام دهی؟»

این مطلب را از دست ندهید: دلایل جیغ زدن کودکان

ایجاد محیط حمایتی برای رفتار با کودک حرف گوش نکن

• اگر حواس پرتی کودک مکررا تکرار می‌شود، بهتر است عوامل حواس‌پرتی را پیدا کرده و آن‌ها را کاهش دهید. برای مثال کاهش صدای تلویزیون یا گرفتن گوشی یا تبلت از کودک در هنگام توضیح دستورات می‌تواند مفیدتر باشد.
• با کمک نمودارها، جدول‌ها و برچسب‌ها یک روتین روزمره تعریف کنید تا فضا را برای کودک قابل پیش‌بینی کنید. این کار نیاز به توضیح‌دادن را برای شما کاهش می‌دهد. 
• انتظارات خود را واضح و بدون پیچیدگی بیان کنید. این کار سردرگمی و گیج‌شدن کودک را کاهش می‌دهد. 

تقویت مثبت رفتار برای حرف گوش کردن کودک

• وقتی که کودک با تمرکز به حرف‌های شما گوش می‌دهد یا کارهایش را انجام می‌دهد، او را تحسین کنید تا احساس ارزشمندی و عزت نفس داشته باشد. 
• بر اساس سن کودک می‌توانید به او پاداش‌های متناسب با رفتار بدهید تا او را ترغیب کنید که به حرف‌های شما توجه بیشتری نشان دهد.

مدیریت چالش‌های عاطفی و رفتاری کودک

• به کودک کمک کنید تا احساسات خود را بهتر بشناسد و آن‌ها را پردازش کند. برای مثال هنگام ناراحتی به او بگویید «می‌دانم ناراحت هستی، وقتی که آرام‌تر شدی درباره این موضوع صحبت می‌کنیم»
• برای کودک حق انتخاب در نظر بگیرید تا استقلال او را تقویت کنید و به او احساس کنترل بدهید. این کار به او کمک می‌کند تا قوانین را بهتر رعایت کند.
• اگر کودک به حرف شما گوش نمی دهد، از تشدید رفتار، فریاد زدن، تنبیه کردن یا ناامید شدن خودداری کنید، زیرا این کارها می‌تواند نافرمانی، لجبازی و پرخاشگری را در کودک تقویت کند. 

بهتر است از آموزش مهارت های مقابله ای به کودکان غافل نشوید تا بتوانید به آن‌ها در پردازش احساسات و مدیریت رفتارها کمک کنید.

پیامدهای منطقی تعیین کنید

• اگر کودک حرف گوش نمی‌دهد، پیامدهای منطقی و مرتبط با دستور را در نظر بگیرید و آن را اجرا کنید. این کار باعث می‌شود که کودک بداند حرف گوش نکردن عواقبی به همراه دارد. 
• در اجرای پیامدها ثبات داشته باشید. این کار باعث می‌شود که کودک پیامدها و دستورات را جدی‌تر بگیرد. نادیده گرفتن پیامدهای قانون‌شکنی باعث گیج‌شدن کودک و سرپیچی بیشتر او می‌شود. 
• از تنبیه کردن کودک خودداری کنید. تنبیه‌های شدید و نامرتبط با دستورالعمل‌ها باعث ایجاد رنجش، کاهش اعتماد‌به‌نفس، احساس تحقیر و کاهش همکاری کودک می‌شود. 

نیازهای کودک را بشناسید

• برای کودکان نوپای ۲ تا ۴ ساله از دستورالعمل‌های کوتاه، آسان و یک‌مرحله‌ای استفاده کنید.
• از کودکانی که در سنین مدرسه هستند، برای تعیین قوانین و پیامدهای آن کمک بگیرید و آن‌ها را در طراحی روتین‌ها مشارکت دهید. 
• برای کودکان بزرگتری که به سن بلوغ نزدیک‌تر می‌شوند، استقلال را در نظر بگیرید و به حریم شخصی و انتخاب‌های آن‌ها احترام بگذارید. 

از بازی‌ها کمک بگیرید

برای تقویت حرف گوش کردن کودک از بازی‌هایی کمک بگیرید که مهارت گوش‌دادن و تمرکز روی دستورالعمل‌ها را تقویت می‌کنند. به آن‌ها کمک کنید تا دستورها و مراحل بازی‌ها را دنبال کنند و این مهارت را در خود تقویت کنند.

از متخصص کمک بگیرید

اگر بااینکه برای حرف گوش دادن کودک تلاش می‌کنید و همچنان کودک حرف گوش نمی دهد، بهتر است از فوق تخصص روانشناس کودک کمک بگیرید زیرا ممکن است مسائل عمیق‌تری وجود داشته باشد. ممکن است کودک دچار اضطراب و استرس پنهان باشد و نتواند با شما به‌خوبی ارتباط برقرار کند. شاید کودک از تروما یا تجربه‌های دردناک رنج می‌برد که باعث ایجاد ناسازگاری، حواس‌پرتی و پرخاشگری در او می‌شود. همچنین ممکن است کودک دچار اختلالات پردازش حسی یا اختلالات عصبی و رشدی باشد که مانع حرف گوش کردن او می‌شود. 

توصیه می‌کنیم به نشانه های زمان مراجعه به روانشناس کودک توجه داشته باشید تا بتوانید با کمک مداخله زودهنگام، شرایط را مدیریت کنید.

سخن پایانی

رفتار با کودک حرف گوش نکن نیازمند ترکیبی از همدلی، ارتباط موثر، دستورالعمل‌های واضح، تقویت مثبت و ثبات داشتن در رفتار است. والدین با ایجاد یک رابطه قوی می‌توانند نیازها و خواسته‌های کودک را بهتر درک کنند، شنونده بهتری باشند و از طرفی همکاری کودک را بهتر جلب کنند. بنابراین والدین با کمک رابطه خوب می‌توانند فرزندپروری بهتری داشته باشند و محیط خانه را از تنش دور کنند.

یادتان باشد که برای رفتار با کودک حرف گوش نکن باید صبور باشید و کودک را بهتر درک کنید. از طرفی تحسین پیشرفت‌های کودک به او نشان می‌دهد که برای شما ارزشمند است و بنابراین سعی می‌کند رفتارهای مثبت خود را تکرار کند. اگر هنوز نمی‌دانید چرا کودک حرف گوش نمی دهد و رفتار با کودک حرف گوش نکن باید چگونه باشد، حتما از درمانگران حرفه‌ای ما در کلینیک دکتر ساداتی کمک بگیرید. ما در کنار شما هستیم تا کیفیت زندگی شما و فرزندتان را بهبود دهیم.