چگونه کودک را تشویق کنیم؟ راه های تشویق کودکان

تشویق کردن را می‌توان یکی از پایه‌های رشد عاطفی و روانی کودک دانست که ابزاری قدرتمند برای تقویت عزت نفس و رشد شخصیت کودک است. با تشویق مناسب کودک می‌تواند خود را برای چالش‌های جدید و یادگیری مهارت‌های تازه آماده کند. همه کودکان به یک محیط حمایتی نیاز دارند تا بتوانند مهارت‌های مختلف را یاد بگیرند، احساس ارزشمندی کنند و شخصیت خود را شکل دهند. یادتان باشد که تشویق مدل‌های مختلفی دارد که اگر به آن‌ها دقت نکنید، ممکن است با نتیجه عکس روبه‌رو شوید. در این مطلب درباره تاثیر تشویق بر کودک صحبت می‌کنیم و راه های تشویق کودکان را ارائه می‌دهیم. اگر می‌خواهید فرزندی با اعتماد به نفس و با انگیزه داشته باشید، تا پایان مقاله با ما همراه باشید. 

تاثیر تشویق بر کودکان

در قدم اول باید بدانید که تاثیر تشویق روی کودک بیشتر از آن چیزی است که تصور می‌کنید. در واقع تشویق نقش بسیار مهمی در شکل‌دادن به رشد روانی، رفاه عاطفی و بهبود قابلیت‌های اجتماعی کودک دارد. از نظر روانشناس کودک بر خلاف تایید و تمجید ساده که روی نتایج تمرکز دارد، تشویق بر رشد، تلاش، پیشرفت و پشتکار کودک متمرکز است. با تشویق مناسب و به‌موقع، کودک سعی می‌کند تا انگیزه درونی خود را تقویت کرده و طرز فکر رشد را در خود توسعه دهد. در ادامه مهم‌ترین تاثیرات تشویق روی کودکان را مرور می‌کنیم.

• تقویت عزت نفس کودک: بچه‌ها با تشویق مناسب احساس می‌کنند که ارزشمند هستند. این به آن‌ها کمک می‌کند تا تصویر مثبتی از خود بسازند و به توانایی‌ها و مهارت‌های خود اعتماد کنند. آن‌ها می‌توانند به تجربه چیزهای جدید فکر کنند.

• تقویت تاب آوری: تشویق کردن کودکان به آن‌ها کمک می‌کند تا انعطاف‌پذیری خود را بهبود دهند و توانایی غلبه بر چالش‌ها و ادامه‌دادن تلاش‌ها را به دست آورند. آن‌ها اشتباهات را فرصتی برای رشد در نظر می‌گیرند.

• توسعه استقلال کودک: تشویق کودک به او کمک می‌کند تا احساس استقلال بیشتری داشته باشد و حس کند که می‌تواند برای چالش‌ها راهکار مناسب پیدا کند. آن‌ها با تشویق مناسب به افرادی متکی‌به‌خود و مستقل تبدیل می‌شوند.

• ترویج ذهنیت رشد: از دیگر موارد تاثیر تشویق روی کودکان می‌توان به توسعه ذهنیت رشد اشاره کرد. آن‌ها یاد می‌گیرند که فرایند رشد و یادگیری ارزشمند است و از طرفی می‌توانند پشتکار خود را بهبود دهند. 

• بهبود روابط: تشویق کودکان باعث می‌شود که آن‌ها در یک محیط حمایتی و قابل اعتماد رشد کنند. از طرفی آن‌ها می‌توانند بدون ترس احساسات خود را ابراز کنند و مشکلات خود را با خانواده در میان بگذارند. 

برای اینکه فرزندپروری بهتری داشته باشید، حتما عوامل موثر در شکل گیری شخصیت کودک را بخوانید.

راه های تشویق کردن کودکان

باید بدانید که تشویق کردن کودکان چیزی فراتر از تمجید و ستایش ساده است. شما باید محیط مثبتی ایجاد کنید تا کودک در آن احساس درک و حمایت داشته باشد و بتواند به‌راحتی استعدادها و توانایی‌های خود را رشد دهد. در ادامه چند راه برای تشویق کودکان ارائه می‌دهیم.

بر تلاش تمرکز داشته باشید

یکی از مهم‌ترین کارها برای تشویق کردن کودک این است که تنها روی نتایج تمرکز نداشته باشید. بدون توجه به نتیجه، سخت‌کوشی و پشتکار کودک را تشویق کنید. به او بگویید که «من می‌دانم که چقدر در این مسیر زحمت کشیدی». این به کودک کمک می‌کند تا ذهنیت رشد را در خود توسعه دهد و به تلاش و یادگیری بیشتر علاقه‌مند شود.

دستاوردهای کوچک را جشن بگیرید

باید بدانید که تشویق دستاوردهای کوچک تاثیرات بزرگی روی کودک خواهد گذاشت. حتی کوچک‌ترین نقاط عطف و پیشرفت‌ها را زیر نظر بگیرید و آن‌ها را تشویق و تصدیق کنید. برای مثال تلاش برای بستن بند کفش، تلاش برای لباس‌پوشیدن یا آماده کردن وسایل را تشویق کنید. این کار باعث افزایش اعتماد به نفس کودک می‌شود و او را به ادامه تلاش ترغیب می‌کند.

از عبارت‌های مشخص استفاده کنید

از تعریف و تمجیدهای مبهم پرهیز کنید. برای مثال به جای اینکه تنها بگویید «خوب است»، بگویید «خیلی خوب است که آرامش خود را حفظ کردی»، «ممنونم که منتظر ماندی»، «آفرین بر شما که اسباب‌بازی‌های خود را جمع کردی». این کار باعث می‌شود تا بتوانید رفتارهای مثبت کودک را تقویت کنید و به کودک بفهمانید که دقیقا به چه دلیلی او را تشویق کرده‌اید.

به کودکان حق انتخاب بدهید

یکی از راه های تشویق کودکان این است که به آن‌ها اجازه دهید برخی از تصمیمات را بگیرند. فرصت‌هایی فراهم کنید تا از بین گزینه‌های مختلف، گزینه دلخواه را انتخاب کنند. برای مثال انتخاب لباس، خوراکی مورد علاقه یا یک فعالیت دلخواه می‌تواند یک تشویق عالی باشد. این کار به آن‌ها کمک می‌کند تا احساس ارزشمند بودن کنند و از طرفی در تصمیم‌گیری مهارت پیدا کنند. 

این مطلب را هم بخوانید: نکات مهم رفتار با کودک

صبر و بردباری داشته باشید

مهم‌ترین کار در مسیر تشویق کردن کودکان این است که صبور باشید. اگر کودک دچار مشکل می‌شود یا اشتباه می‌کند، هرگز او را سرزنش و تحقیر نکنید و از او انتقادهای تند نداشته باشید. در عوض به او بگویید که اشتباه و شکست بخشی از مسیر رشد و یادگیری است. از او بخواهید دفعه بعدی راه‌های دیگر را امتحان کند. به آن‌ها بگویید که در هر شرایطی در کنار آن‌ها هستید و آن‌ها را دوست دارید. این کار کودک را به ادامه‌دادن و تلاش بیشتر ترغیب می‌کند. 

انتظارات واقع‌بینانه داشته باشید

هرگز هدف‌های دشوار و بزرگ را برای کودک در نظر نگیرید. فشار وارد کردن به کودک باعث می‌شود که در او زمینه استرس و اضطراب ایجاد شود و او را درگیر کمال‌گرایی کند. وظایف و کارها را به قدم‌های کوچک‌تر و آسان‌تر تقسیم کنید و پیشرفت‌های هر مرحله را جشن بگیرید. این کار باعث می‌شود که کودک تحت فشار نباشد و انگیزه خود را به‌خوبی حفظ کند. 

نقاط قوت کودک را پررنگ کنید

بدون شک هر کودک ویژگی‌ها و نقاط قوت منحصربه‌فرد خود را دارد. بنابراین بهتر است استعدادها، مهارت‌ها و توانایی‌های کودک خود را شناسایی کنید و فضایی برای پرورش کودک فراهم آورید. توجه به نقاط قوت یکی از بهترین راه های تشویق کودکان به شمار می‌رود که می‌تواند باعث بهبود عزت نفس، تقویت پشتکار و حس ارزشمندی شود. 

یک حامی و مشوق همیشگی باشید

به کودک عشق و حمایت بی قید و شرط خود را ارائه دهید. به او اجازه دهید تا بداند که محبت و تشویق‌های شما به دستاوردهای او وابسته نیست. می‌توانید از جملاتی مانند «من به تلاش‌های تو افتخار می‌کنم، مهم نیست که چه می‌شود» به آن‌ها اطمینان دهید که ارزش آن‌ها فراتر از دستاوردهایشان است. 

این مطلب را از دست ندهید: راه های تقویت اعتماد به نفس کودک

تشویق های نامناسب برای کودک

در حالی که تشویق‌‌ها می‌توانند مفید و سازنده باشند، تشویق نامناسب می‌تواند به طور ناخواسته اثرات منفی روی کودک بگذارد. اگر به روش مناسبی کودک را تشویق نکنید، ممکن است باعث ایجاد حس ترس و ناامنی، اضطراب و کمال‌گرایی، ایجاد فشار یا بی‌اعتمادی را در کودک پدید آورید. در ادامه برخی از راه‌های اشتباه برای تشویق کودک را معرفی کرده‌ایم.

• تحسین بیش‌ازحد: بهتر است برای تشویق کودکان تعادل را رعایت کنید. تحسین بیش‌ازحد و به کار بردن عبارت‌هایی مثل «تو بهترین هستی» می‌تواند تاثیرات مخربی روی کودک بگذارد و انتظارات غیرواقعی ایجاد کند. 

• تمرکز فقط روی نتایج:  هرگز کودک را فقط به خاطر دستاوردهایش تشویق نکنید. این به کودک می‌آموزد که ارزش او به دستاوردهایش گره خورده که این باعث ایجاد کمال‌گرایی و ترس از شکست و ریسک می‌شود.

• مقایسه با دیگران: کودک را به‌عنوان فردی منحصربه‌فرد ببینید و او را با کودکان دیگر مقایسه نکنید. این کار می‌تواند به عزت نفس کودک آسیب برساند و باعث ایجاد کینه و حسادت نسبت به دیگران شود. بنابراین به تفاوت های فردی کودکان دقت داشته باشید.

• تشویق مشروط: از تشویق برای برآورده کردن انتظارات خاص خود استفاده نکنید. برای مثال به او نگویید که «اگر در بازی موفق شوی به تو افتخار می‌کنم» این کار به کودک می‌آموزد که حمایت و محبت شما وابسته به دستاوردهای او است. این می‌تواند منجر به ایجاد اضطراب و ترس از شکست شود.

• ستایش اغراق‌آمیز: از تشویق و تمجید اغراق‌آمیز و فاقد صداقت خودداری کنید. این کار می‌تواند کودک را نسبت به نظرات و تشویق‌های شما بی‌اعتماد کند و از طرفی ارزش تشویق‌های واقعی را کاهش دهد. 

• فشار به کودک: از اجبار کودک به انجام کارهای دشوار و خارج از توان او خودداری کنید. این کار کودک را بیش‌ازحد در معرض شکست و ناامیدی قرار می‌دهد و باعث ایجاد اضطراب می‌شود. 

سخن پایانی

تشویق کودکان به شیوه‌های مناسب می‌تواند به بهبود اعتماد‌به‌نفس، انعطاف‌پذیری و ایجاد ذهنیت رشد در کودک منجر شود. کودک متوجه می‌شود که فردی ارزشمند است و تلاش‌هایش دیده می‌شود. با تشویق مناسب کودک درک می‌کند که ارزش او حمایت و محبت شما وابسته به دستاوردهایش نیست. از طرفی او می‌تواند در محیطی حمایتگر نقاط قوت خود را تقویت کند و مهارت‌های مختلف را یاد بگیرد. در مقابل تشویق نامناسب می‌تواند عواقب منفی روی عواطف و سلامتی روان کودک بگذارد. فشار، مقایسه و تشویق‌های بیش‌ازحد بر حس ارزشمندی و عزت نفس بچه‌ها آسیب می‌رساند. در این مطلب سعی کردین راه های تشویق کودکان را مرور کنیم و به پرسش «چگونه کودک را تشویق کنیم»، پاسخ دهیم. کلینیک دکتر مهسا ساداتی به همراه مشاوران و درمانگران حرفه‌ای خود در کنار شما است تا بتوانید فرزندپروری موفقی داشته باشید و مراقب سلامت روان فرزندتان باشید.