نوروفیدبک چیست؟ آشنایی با کاربردها و مزایای نوروفیدبک

سلامت روان و روش‌های درمان و بهبود عملکردهای مرتبط با روان انسان روز‌به‌روز در حال توسعه و پیشرفت است. نوروفیدبک ابزاری پیشگامانه و قدرتمند برای آموزش مغز و خودتنظیمی آن است. با کمک روش نوروفیدبک بازخوردهایی از مغز گرفته می‌شود که به متخصصان کمک می‌کند تا مشکلات سلامت روان فرد را بهتر تشخیص داده و در مسیر درمان آن قدم بردارند. نوروفیدبک برای درمان اختلالات متنوعی به کار می‌رود و روی عملکرد امواج مغزی انسان تمرکز دارد. این روش یکی از روش‌های بدون عارضه است که همه افراد حتی کودکان می‌توانند از آن استفاده کنند. در این مطلب درباره نحوه عملکرد نوروفیدبک، مزایا و تاثیر آن بر مغز را بررسی می‌کنیم. برای پاسخ کامل به سوال نوروفیدبک چیست و چه کاربردی دارد، تا پایان با ما همراه باشید. 

روش درمانی نوروفیدبک چیست؟

در ابتدا باید بدانیم که نوروفیدبک چیست. کلمه نوروفیدبک یا Neurofeedback که آن را به اختصار NFB می‌نامند، از دو کلمه نورون (Neuron) و فیدبک (feedback) مشتق شده است. نورون‌ها سلول‌های تخصصی هستند، که در قسمت مغز و سیستم عصبی بدن فعالیت می‌کنند. این سلول‌های عصبی وظیفه ارسال و دریافت پیام را در مغز و سیستم عصبی سراسر بدن به عهده دارند. کلمه فیدبک هم در زبان فارسی به معنای بازخورد است. پس نوروفیدبک به معنی بازخوردهای عصبی است. در مجموع می‌توان گفت، نوروفیدبک نوعی بازخورد عصبی است.

درمان نوروفیدبک که به آن بیوفیدبک EEG هم گفته می‌شود، یک تکنیک درمانی غیرتهاجمی و بدون دارو است که مغز را برای عملکرد بهتر و موثرتر آموزش می‌دهد. در این روش درمانی با رصد کردن عملکرد امواج مغز از بازخوردهای بلادرنگ و آنی استفاده می‌شود. به مرور مغز فرد یاد می‌گیرد تا خود را تنظیم کرده و امواج بهتری تولید کند. مهم است که برای این روش به بهترین متخصص نوروفیدبک در تهران یا شهر خود مراجعه کنید.

روش نوروفیدبک چگونه کار می‌کند؟

در بخش قبل گفتیم که نوروفیدبک چیست. برای استفاده از روش درمان نوروفیدبک نیاز به اندازه‌گیری امواج مغز وجود دارد. بنابراین ابتدا باید از فعالیت‌های الکتریکی مغز نقشه مغزی تهیه شود. برای این کار حسگرهایی روی سر بیمار قرار می‌گیرد و داده‌های امواج مغز پردازش می‌شوند. به این ترتیب بر اساس نوع و میزان امواج مغز به بیمار محتوایی نمایش داده می‌شود. اگر بیمار امواج مغزی مناسبی تولید کند، بازخورد به آن مثبت خواهد بود و بنابراین بیمار تمایل به تکرار آن را خواهد داشت. این کار به‌مرور به فرد کمک می‌کند تا برای دریافت بازخورد مثبت بیشتر، مغز خود را آموزش دهد تا امواج در سطح مناسبی قرار بگیرند. جلسات درمانی نوروفیدبک باعث می‌شوند که عملکرد مغز فرد بهبود پیدا کند. 

تفاوت بیوفیدبک و نوروفیدبک چیست؟

باید بگوییم که هم روش نوروفیدبک و هم بیوفیدبک تکنیک‌های تمرین ذهن و بدن هستند. این تکنیک‌ها به افراد کمک می‌کنند تا بر فرایندها و رفتارهای فیزیولوژیکی غیرارادی بدن خود کنترل داشته باشند. با این حال این دو روش بر سیستم‌های مختلفی تمرکز می‌کنند و کاربردهای متفاوتی دارند. 

بیوفیدبک چیست؟

به بیان ساده، بیوفیدبک یا بازخورد زیستی، روشی است که دستگاه به دریافت و ثبت علائم زیستی بدن می‌پردازد و با کمک آن به شما می‌آموزد که چگونه عملکردهای بدن مانند ضربان قلب را با کمک ذهن کنترل کنید. روش بیوفیدبک یک شیوه‌ی تکمیل‌کننده یا حتی جایگزین برای دارودرمانی است. در روش بیوفیدبک سیگنال‌های بیولوژیک بدن مانند تنفس، فشار خون، تعریق، انقباضات عضلانی، ضربان قلب، امواج مغزی و غیره ثبت می‌شود، تا به این وسیله ما با آگاهی از وضعیت بدن خود بتوانیم فعالیت‌های غیرارادی بدنمان را کنترل کنیم.

مقایسه نوروفیدبک و بیوفیدبک

• در واقع بیوفیدبک عملکردهای بدن را اندازه‌گیری کرده و به ما آموزش می‌دهد تا آن را کنترل کنیم. هدف بیوفیدبک کاهش استرس، مدیریت درد، بهبود آرامش، افزایش عملکرد فیزیکی و کاهش دردهای عضلانی است. در حالی که نوروفیدبک به طور تخصصی فقط بر امواج مغزی تمرکز دارد. هدف نوروفیدبک بهینه‌سازی عملکرد مغز برای تمرکز بیشتر، بهبود خلق و خو، بهبود خواب و درمان اختلالات مرتبط با سلامت روان است. 
• بنابراین اگر تنش‌های جسمی فرد مانند تپش قلب، استرس یا دردهای مزمن بالا است، بیوفیدبک تاثیر بیشتری روی بهبود او خواهد داشت. اما اگر فرد درگیر اختلالات سلامت روان، مشکلات خواب، افسردگی یا اضطراب است، نوروفیدبک به او کمک می‌کند تا امواج مغزی خود را بهبود دهد. 
• به بیان ساده روش درمانی بیوفیدبک برای تمرین بدن و جسم انسان طراحی شده و نوروفیدبک روشی برای آموزش مغز و بهبود عملکرد آن است. هر دو روش به فرد کمک می‌کنند تا روی رفتارها و واکنش‌های غیرارادی بدن خود کنترل بهتری داشته باشد. 

دستگاه نوروفیدبک چگونه به ما کمک می‌کند؟

برای اینکه درک بهتری از این روش درمانی نوروفیدبک داشته باشید و بدانید درمان نوروفیدبک چیست، بهتر است بدانید که دستگاه نوروفیدبک چطور به ما کمک می‌کند. این دستگاه در واقع آینه مغز بیمار است و به فرد کمک می‌کند تا به صورت آنی و بلادرنگ بتواند فعالیت‌های مغزی خود را بازخورد دهند. این کار به بیمار کمک می‌کند تا خودتنظیمی مغز و بهینه‌سازی عملکرد مغز را یاد بگیرد. نکته مهم این است که برای این روش باید به سراغ بهترین مرکز نوروفیدبک تهران یا محل سکونت خود بروید.

دستگاه‌های نوروفیدبک هم به همان شکلی که گفته شد، برای بهبود عملکرد مغز فعالیت  می‌کنند و برای نظارت، اندازه‌گیر‌ی و آموزش امواج مغزی طراحی شده‌اند. یعنی به‌وسیله ثبت امواج الکتریکی مغز، یک سری اطلاعات درباره مشکلات، نواقص، مدل و آرایش امواج مغزی به دست می‌آورد. سپس با دادن اطلاعات به درمانگر و شخص، به برطرف کردن مشکلات مغزی و یا تقویت مغز می‌پردازد و به نوعی خودتنظیمی را به فرد آموزش دهد. نکته جالب درباره نوروفیدبک این است که این روش نوعی آموزش به مغز با کمک خود مغز است. 

همان‌طور که گفتیم مغز دنیای امواج است، که هر‌‌ کدام از این امواج در شرایط و حالت مختلفی ایجاد می‌شوند. این امواج باید دارای یک الگو و نظم خاصی باشند تا ما دچار دردسر نشویم. برای مثال پژوهش‌های زیادی نشان داده است مغز افرادی که دچار افسردگی هستند، امواج بتا در نیمکره راست بیش از اندازه فعالیت دارد و در نیمکره چپ نیز امواج آلفا فعالیت بیش‌ازحد دارد. بنابراین برای مقابله با افسردگی در این فرد می‌توان با استفاده از روش نوروفیدبک امواج بتا در نیمکره راست را کاهش داد یا امواج آلفای نیمکره چپ را کمتر کرد. نوروفیدبک دستگاهی است که امکان کنترل‌کردن و مسیردهی امواج مغزی را برای ما فراهم می‌کند. نوروفیدبک با آگاه‌کردن فرد از عملکرد ناخودآگاه، امکان کنترل عملکرد ناخودآگاه را به صورت خودآگاه فراهم می‌کند. این کنترل با روش شرطی کردن مغز انجام می‌شود.

نوروفیدبک برای درمان چه اختلالاتی کاربرد دارد؟

نوروفیدبک یکی از روش‌های درمانی است که برای درمان انواع اختلالات عصبی، روانی و رفتاری کاربرد دارد و این درمان را از طریق آموزش مغز برای عملکرد بهتر و خودتنظیمی موثرتر انجام می‌دهد. 

• اختلال ADHD: در اختلال کمبود توجه و بیش‌فعالی، معمولا امواج تتا در لوب‌های فرونتال بالا هستند. نوروفیدبک با افزایش امواج بتا و کاهش امواج تتا تمرکز فرد را افزایش و رفتارهای تکانشگری او را کاهش می‌دهند. بنابراین درمان بیش فعالی با نوروفیدبک یکی از کاربردهای این روش است.
• اختلالات اضطرابی: با افزایش امواج بتا در مغز، فرد ممکن است بیش‌ازحد برانگیخته شود، نشخوار فکری داشته باشد و به طور کلی همیشه نگرانی را تجربه کند. بنابراین با کاهش امواج بتا و بهبود امواج آلفا و تتا، آرامش را در فرد ایجاد می‌کند و درمان اضطراب با نوروفیدبک انجام می‌شود.  
• اختلال استرس پس از سانحه یا PTSD: در این اختلال امواج آلفا در سیستم لیمبیک  مختل می‌شود که باعث یادآوری حادثه می‌شود. نوروفیدبک امواج تتا را بهبود می‌دهد تا خاطرات آسیب‌زا بهتر پردازش شوند. همچنین این روش پریشانی عاطفی و مشکلات خواب را در فرد کاهش می‌دهد. 
• افسردگی: در این اختلال فعالیت لوب فرونتال نامتقارن است و تحرک کمتر سمت چپ باعث کاهش انگیزه در فرد می‌شود. نوروفیدبک برای درمان افسردگی امواج آلفای پیشانی چپ را تنظیم می‌کند و خلق‌وخو را بهبود می‌دهد. 
• بی‌خوابی و اختلالات خواب: افزایش امواج بتا باعث کاهش کیفیت خواب می‌شوند و نوروفیدبک با متعادل کردن آن به خواب عمیق‌تر و باکیفیت‌تر کمک می‌کند.
• اختلال طیف اوتیسم: نوروفیدبک به این افراد کمک می‌کند تا پردازش حسی خود را بهبود دهند. همچنین به‌مرور از تحریک بیش‌ازحد حواس آن‌ها جلوگیری می‌کند. بنابراین درمان اختلال اوتیسم با نوروفیدبک در کنار روش‌های دیگر می‌تواند کارآمد باشد.
• نوروفیدبک در درمان اختلالات و مشکلات دیگری مانند میگرن و سردرد مزمن، صرع و اختلالات تشنجی و ضربه مغزی نیز موثر است و به بهبود عملکرد مغز بسیار کمک می‌کند.

نحوه عملکرد دستگاه نوروفیدبک (گام به گام)

درک بهتر از نحوه عملکرد دستگاه نوروفیدبک و روش کار آن به شما کمک می‌کند تا بتوانید بهترین روش را برای درمان مشکلات خود انتخاب کنید. در ادامه نحوه کار این دستگاه را قدم‌به‌قدم شرح می‌دهیم. 

مرحله اول: اندازه‌گیری امواج مغزی

در این مرحله باید امواج مغزی فرد اندازه‌گیری شود تا متخصص بتواند با دقت مشکلات فرد و امواج نامتعادل آن را تشخیص دهد. بنابراین به ثبت نقشه مغزی یا QEEG نیاز خواهد بود. برای این کار حسگرهای کوچکی یا الکترودها روی مغز قرار می‌گیرد تا فعالیت‌های الکتریکی که مغز تولید می‌کند، تشخیص داده شوند. این کار با کمک الکتروانسفالوگرام (EEG) انجام می‌شود تا فرکانس‌های مختلف امواج مغزی ثبت شود.

• امواج دلتا بین ۰.۵ تا ۴ هرتز مربوط به خواب عمیق و آرامش
• امواج تتا بین ۴ تا ۸ هرتز مربوط به خلاقیت 
• امواج آلفا بین ۸ تا ۱۲ هرتز مربوط به تمرکز، آرامش، هوشیاری
•  امواج بتا بین ۱۲ تا ۳۰ هرتز مرتبط با تفکر فعال و تمرکز بالا
• امواج گاما بالای ۳۰ هرتز مرتبط با پردازش در سطح بالا و مهارت‌های حل مسئله

مرحله دوم: بازخوردهای آنی و بلادرنگ

پس از اینکه سیگنال‌های EEG و نقشه مغزی آماده شد، یک نرم‌افزار تخصصی این سیگنال‌ها را پردازش کرده و آن‌ها را به بازخوردهای دیداری، شنیداری و لمسی تبدیل می‌کند.نوع بازخوردها با توجه به هدف درمان و امواج مورد نظر متفاوت است. برای مثال اگر هدف از نوروفیدبک بهبود تمرکز و افزایش امواج بتا باشد، برای بیمار یک بازی ویدیویی پخش می‌شود و تنها زمانی ماشین رو به جلو حرکت می‌کند که فرکانس امواج بتا در بازه مورد نظر قرار بگیرد. یا مثلا اگر هدف کاهش اضطراب و افزایش امواج آلفا باشد، زمانی که مغز این امواج را بیشتر تولید می‌کند، موسیقی آرامش‌بخش پخش می‌شود.  بنابراین مغز به مرور به طور ناخودآگاه یاد می‌گیرد که حالت‌هایی را تکرار کند که بازخورد مثبت دارند. 

مرحله سوم: آموزش به مغز و شرطی‌سازی

اساس کار نوروفیدبک روی شرطی‌سازی عاملی است. مغز برای فعالیت‌های مورد نظر پاداش و بازخورد دریافت می‌کند و برای الگوهای ناکارآمد پاداشی نمی‌گیرد. بنابراین با گذشت زمان و در طی جلسات متعدد، مغز یاد می‌گیرد که مسیرهای عصبی سالم‌تر را تقویت کند و الگوهای نامنظم را کاهش دهد. برای مثال فرد یاد می‌گیرد که امواج مرتبط با استرس را کمتر تولید کند. 

مرحله چهارم: نوروپلاستیسیته و تغییرات طولانی مدت مغز

با کمک جلسات مکرر و منظم معمولا بین ۱۰ تا ۴۰ جلسه، مغز عادت‌های جدید و سالم‌تری را در نحوه تنظیم تمرکز و توجه، خلق‌وخو و مدیریت استرس ایجاد می‌کند. این جلسات به‌مرور باعث بهبودهای پایدار می‌شود و فرد می‌تواند تاثیرات طولانی‌مدت آن را ببیند. 

تاثیر نوروفیدبک بر امواج مغزی چگونه است؟

همان‌طور که گفتیم نوروفیدبک چیست و چه کاربردی دارد، تا کنون دانسته‌اید که این روش به طور مستقیم روی امواج مغزی شما تاثیر می‌گذارد و مغز را آموزش می‌دهد تا فعالیت‌های الکتریکی و امواج ساطع‌شده را تنظیم کند. نوروفیدبک با ارائه بازخورد مثبت به مغز بیمار کمک می‌کند تا بتواند الگوهای بهتر و متعادل‌تری را تولید کند. نوروفیدبک با توجه به مشکل فرد و هدف درمانی می‌تواند تاثیرات مختلفی روی امواج مغزی انسان داشته باشد و این کار را با ارائه بازخوردهای مختلف مانند پخش موسیقی، پیشرفت در بازی، دریافت امتیاز یا رفتن به مرحله بعدی به مغز بیمار نشان می‌دهد. در ادامه به طور مختصر به آن‌ها اشاره می‌کنیم.

• افزایش دلتا برای بهبود خواب عمیق و افزایش کیفیت خواب
• کاهش تتا برای کنترل علائم ADHD و بهبود تکانشگری. افزایش تتا برای مدیتیشن و درمان PTSD
• افزایش امواج آلفا برای کاهش استرس، افزایش آرامش و تمرکز آرام
• کاهش امواج بتا برای بهبود اضطراب و افزایش بتا برای بهبود تمرکز در افراد ADHD
• افزایش امواج گاما برای بهبود حافظه، افزایش قدرت یادگیری و عملکردهای شناختی بهتر

مزایای استفاده از نوروفیدبک چیست؟

نوروفیدبک یکی از رویکردهای درمانی است که مزایای بسیاری را به همراه دارد. این روش به فرد کمک می‌کند تا به‌مرور به مغز خود آموزش دهد و عملکرد آن را بهتر تنظیم کند. در این بخش به پرسش مزایای نوروفیدبک چیست پاسخ خواهیم داد.

• نوروفیدبک برای درمان انواع اختلالات مرتبط با سلامت روان کاربرد دارد. این روش می‌تواند اختلالاتی مانند بیش‌فعالی، کمبود تمرکز، افسردگی، اضطراب، تروما، صرع و استرس پس از سانحه را بهبود دهد.
• با کمک نوروفیدبک عملکردهای شناختی نیز بهبود پیدا می‌کنند، زیرا این روش می‌تواند به بهبود حافظه، تقویت تمرکز و درمان اختلال یادگیری با نوروفیدبک کمک کند. همچنین بهبود کیفیت خواب، بهتر شدن پردازش‌های حسی و کاهش تحریک‌پذیری از دیگر مزایای روش درمانی نوروفیدبک به شمار می‌روند.
• از دیگر مزایای نوروفیدبک می‌توان به این اشاره کرد که این روش درمانی بدون دارو است و برای انجام آن نیاز به مصرف دارو یا تزریق نخواهید داشت.
• با کمک نوروفیدبک می‌توانید درمانی بدون عوارض جانبی را تجربه کنید، زیرا این روش عوارض و ضرری ندارد و روشی ایمن و بدون خطر به شمار می‌رود.
• درمان نوروفیدبک برای سنین مختلف مناسب است. بنابراین درمان نوروفیدبک برای کودکان هم امکان‌پذیر است. همه افراد تا سالمندان بدون نگرانی می‌توانند از آن استفاده کرده و از نتایج آن بهره‌مند شوند.
• روش نوروفیدبک باعث نوروپلاستیسیته می‌شود و مغز یاد می‌گیرد که پیشرفت‌های خود را حفظ کند. بنابراین این روش باعث می‌شود که فرد اثرات طولانی‌مدت و ماندگار آن را تجربه کند. 
• این روش درمانی به شکلی است که برنامه‌ریزی آن به صورت شخصی و منحصربه‌فرد انجام می‌شود. بنابراین افراد با توجه به نوع و شدت مشکل خود تحت درمان قرار می‌گیرند. 
• روش درمان نوروفیدبک روشی ترکیبی به شمار می‌رود که می‌تواند در کنار راهکارها و رویکردهای درمانی دیگر به کار رود تا فرایند درمان سریع‌تر و بهتر پیش برود. 

محدودیت‌ها و چالش‌های استفاده از نوروفیدبک چیست؟

با وجود همه مزایا و دانستن اینکه کاربردهای نوروفیدبک چیست، فراموش نکنید که این روش محدودیت‌هایی هم دارد. بنابراین بهتر است با آن‌ها آشنا شوید تا بتوانید برای درمان خود تصمیم آگاهانه‌ای بگیرید.

• جلسات نوروفیدبک طولانی هستند و در برخی از موارد ممکن است به ۴۰ جلسه یا بیشتر نیاز داشته باشید. بنابراین پیشرفت تدریجی است.
• برای این روش باید هزینه نسبتا زیادی صرف کنید تا دوره درمان کامل شده و نتایج پایدار به همراه داشته باشد.
• تاثیر نوروفیدبک روی هر فرد متفاوت است و ممکن است کسی با توجه به شرایط بیماری، عملکرد مغز و ژنتیک دیرتر و کمتر از دیگران جواب بگیرد.
• این روش یک درمان مستقل نیست و بهتر است با روش‌های دیگر ترکیب شود تا اثرگذاری بهتری داشته باشد.
• نقشه مغزی ممکن است فقط فعالیت‌های قشر مغز را اندازه‌گیری کند و نواحی عمیق‌تر را از دست بدهد. 
• در بسیاری از موارد این روش درمانی تحت پوشش بیمه قرار نمی‌گیرد و این برای برخی از خانواده‌ها ممکن است دشوار باشد. 
• برای ماندگاری اثرات نوروفیدبک، ممکن است نیاز به تکرار و یادآوری گاه‌به‌گاه داشته باشند. 
• مطالعات و پژوهش‌های این روش درمانی هنوز تازه و محدود هستند و نیاز به مطالعات عمیق‌تر و دقیق‌تر وجود دارد. 

جلسات درمانی نوروفیدبک چگونه برگزار می‌شود؟

حالا که می‌دانید نوروفیدبک چیست، باید گفت که جلسات درمانی نوروفیدبک زیر نظر متخصص و اپراتور حرفه‌ای انجام می‌شود که شامل مراحل زیر است:

۱. ارزیابی اولیه

ابتدا مصاحبه بالینی دقیق انجام می‌شود و سوابق پزشکی، علائم، اهداف درمان و آزمایش‌ها به دقت بررسی می‌شوند تا مشکلات فرد مشخص شود. همچنین با کمک نقشه مغزی یا qEEG الگوها و امواج مغز رصد می‌شود. سپس الگوهای غیرطبیعی و نامتعادل امواج شناسایی می‌شوند. 

۲. آماده‌سازی برای جلسه درمانی

در این مرحله الکترودها یا سنسورهای کوچکی روی پوست سر بیمار قرار می‌گیرد و از یک ژل مخصوص برای هدایت بهتر سیگنال‌ها و رسانایی بهتر استفاده می‌شود. امواج مغزی برای پردازش به یک نرم‌افزار تخصصی منتقل می‌شوند. 

۳. برگزاری جلسه نوروفیدبک

یک جلسه درمانی معمولا بین ۳۰ تا ۶۰ دقیقه طول می‌کشد که هر جلسه دو فاز دارد:

• فاز آموزش مغز: شما مقابل نمایشگر می‌نشینید و یک محتوا شامل فیلم، بازی یا موسیقی برای شما پخش می‌شود. این محتوا زمانی پیش می‌رود که شما بتوانید الگوهای مورد نیاز امواج مغزی خود را تولید کنید. 
• فاز بازخورد: مغز به طور ناخودآگاه به‌مرور یاد می‌گیرد که الگوهای مطلوب را تکرار کند تا دوباره بتواند محتوا را پیش ببرد. 

۴. پایش پیشرفت بیمار

متخصص در طول جلسه تغییرات امواج را تحلیل می‌کند. علاوه بر آن پس از هر ۵ تا ۱۰ جلسه با کمک نقشه مغزی پیشرفت بیمار ارزیابی می‌شود.

۵. تکرار جلسات

برای اینکه درمان به طور کامل انجام شود و بهبودها قابل تشخیص باشند، جلسات درمانی باید به طور منظم انجام شوند. 

مقایسه نوروفیدبک با درمان های دارویی

• دارو درمانی نیز روشی است که با کمک آن می‌توان علائم بسیاری از اختلال‌ها را کنترل کرد و از طرفی برای اختلالات شدید و غیرقابل کنترل بسیار کاربرد دارد. نوروفیدبک برای بهبود اختلالات سلامت روان مانند درمان افسردگی با نوروفیدبک کاربرد دارد و می‌تواند در ترکیب با درمان‌های دیگر به کار رود.
• نوروفیدبک روشی بدون عارضه و کم‌خطر است، در حالی که دارو درمانی می‌تواند عوارض جانبی متعددی به همراه داشته باشد.
• نوروفیدبک اثرات پایدار و طولانی‌مدتی به همراه دارد، اما فرد ممکن است با قطع مصرف داروها مجددا مشکلات خود را تجربه کند.
• باید گفت که دارودرمانی شیمی مغز را تغییر می‌دهد، درحالی‌که نوروفیدبک به مغز آموزش می‌دهد تا امواج مناسب را تولید کند.

با این حال هر دو روش مزایا و معایب خاص خود را دارند و تشخیص روش مناسب درمانی به عهده متخصص است که با کمک مصاحبه‌های بالینی و بررسی‌های دقیق مشخص می‌شود. 

سوالات متداول درباره نوروفیدبک

تا به اینجا دانستید که نوروفیدبک چیست و چطور کار می‌کند، همچنین درباره مزایا و معایب این روش و نحوه برگزاری جلسات آن صحبت کردیم. در این بخش می‌خواهیم سوالات و ابهامات مختلف درباره نوروفیدبک را بررسی کرده و به آن‌ها پاسخ بدهیم. 

آیا نوروفیدبک یک روش ایمن است؟  

بله نوروفیدبک یک روش درمانی غیرتهاجمی و ایمن است و هیچ جریان الکتریکی، درمان تهاجمی یا تزریقی نیاز ندارد. عوارض جانبی شدیدی برای آن گزارش نشده و این روش برای کودکان، بزرگسالان و سالمندان مناسب است.

نوروفیدبک برای چه افرادی مناسب است؟

نوروفیدبک برای طیف وسیعی از افراد در سنین مختلف مناسب است و به آن‌ها در درمان اختلالات سلامت روان بسیار کمک می‌کند. این روش برای افرادی مناسب است که می‌خواهند در ترکیب با روش‌های دیگر درمان خود را سرعت ببخشند و با روش‌های بدون عوارض خود را درمان کنند. نوروفیدبک برای افراد مبتلا به اختلالات تمرکزی، اضطراب و افسردگی، استرس پس از سانحه، بهبود عملکرد مغز ورزشکاران و حافظه افراد کاربرد دارد.

آیا نوروفیدبک یک روش درمانی علمی و تایید شده است؟  

بله نوروفیدبک روشی تاییدشده و بدون عارضه است. با این حال برای درمان برخی از اختلالات مدارک بیشتری از آن وجود دارد. برای مثال این روش برای بهبود ADHD و درمان صرع عملکرد بسیار خوبی دارد و شواهد پژوهشی بسیاری در درمان اضطراب، بهبود عملکرد و درمان PTSD ارائه شده است. 

چند جلسه نوروفیدبک برای مشاهده نتایج نیاز است؟

تشخیص تعداد جلسه‌های مورد نیاز برای هر بیمار به نوع اختلال، شدت و علائم آن، میزان پیشرفت و پاسخ‌دهی فرد به نوروفیدبک و تشخیص متخصص بستگی دارد. بااین‌حال به طور میانگین فرد به ۱۰ تا ۲۰ جلسه درمانی نیاز دارد که معمولا ۲ تا ۳ بار در هفته انجام می‌شود. همچنین برای نتایج پایدار و ماندگار ممکن است تا ۴۰ جلسه توصیه شود. 

آیا نوروفیدبک عوارض جانبی دارد؟

نوروفیدبک یکی از  روش‌های کم‌عارضه و بدون ضرر است. با این‌حال برخی از افراد ممکن است در حین جلسه یا پس از آن احساس خستگی داشته باشند. همچنین برخی ممکن است سردردهای خفیف را تجربه کنند. 

نوروفیدبک برای چه گروه‌های سنی مناسب است؟

این روش درمانی برای کودکان ۵ سال به بالا قابل استفاده است که برای بهبود اضطراب و درمان ADHD از آن استفاده می‌شود. همچنین بزرگسالان نیز برای بهبود عملکرد مغز، اختلالات خلقی و مشکلات سلامت روان می‌توانند از آن استفاده کنند. سالمندان نیز برای تقویت حافظه  بهبود عملکرد مغز می‌توانند از مزایای نوروفیدبک بهره‌مند شوند. 

 آیا کودکان هم می‌توانند از نوروفیدبک استفاده کنند؟

بله این روش درمانی بسیار کم‌خطر است و کودکان نیز امکان استفاده از آن را دارند. این روش برای بچه‌ها می‌تواند جذاب باشد و آن‌ها راحت‌تر بازخوردهای مثبت را یاد بگیرند.   

هزینه جلسات نوروفیدبک چقدر است؟

تخمین هزینه نوروفیدبک با توجه به نوسان بازار ارز دشوار است. از طرفی هزینه این روش با توجه به نوع مرکز درمانی، تخصص اپراتورها، جدید بودن دستگاه‌ها و نوع برگزاری آن می‌تواند متفاوت باشد. با این حال هزینه این روش ممکن است تا جلسه‌ای ۵۰۰ هزار تومان یا بیشتر باشد. 

آیا نوروفیدبک می‌تواند جایگزین دارودرمانی شود؟

هر روش درمانی مزایا و ویژگی‌های خاص خود را دارد و جایگزین‌کردن آن‌ها با هم به نظر و تشخیص متخصص بستگی دارد. بااین‌حال باید بگوییم که در موارد خفیف تا متوسط مانند درمان ADHD، درمان وسواس با نوروفیدبک و اضطراب‌های معمولی ممکن است نوروفیدبک به همراه مشاوره و رفتاردرمانی کافی باشد، اما برای موارد شدیدتری مثل اسکیزوفرنی این روش به‌تنهایی کافی نیست و فرد نیاز به مصرف دارو خواهد داشت. 

آیا تاثیرات نوروفیدبک دائمی است؟

نوروفیدبک اثرات ماندگاری دارد و می‌توان به چشم یک درمان بلندمدت و پایدار به آن نگاه کرد. با وجود این، برخی از بیماران به انجام جلسات یادآور نیاز دارند تا اثرات همچنان پایدار باقی بماند. 

چگونه نوروفیدبک باعث بهبود تمرکز و حافظه می‌شود؟

نوروفیدبک یکی از روش‌های کاربردی برای بهبود حافظه و تمرکز در همه سنین است. با این روش امواج بتا افزایش پیدا می‌کند که مرتبط با تمرکز است. همچنین نوروفیدبک به فرد کمک می‌کند تا امواج گاما را نیز بهبود دهد که مرتبط با حافظه و یادگیری است. از طرفی کاهش امواج تتا به فرد کمک می‌کند تا حواس‌پرتی خود را کاهش دهد. 

نوروفیدبک چگونه اضطراب و افسردگی را درمان می‌کند؟

این روش برای کاهش اضطراب امواج بتا را کاهش می‌دهد. از طرفی برای افزایش آرامش، امواج آلفا را افزایش می‌دهد. همچنین برای کاهش علائم افسردگی عدم تقارن لوب پیشانی را برطرف می‌کند. 

آیا استفاده از نوروفیدبک دردناک است؟

خیر این روش درد ندارد و تنها به اتصال الکترودها به پوست سر نیاز است که فرایند آن بدون درد انجام می‌شود.   

چه مدت زمانی طول می‌کشد تا نوروفیدبک نتایج خود را نشان دهد؟

بهبود اولیه معمولا بین ۵ تا ۱۰ جلسه اول خود را نشان می‌دهد. همچنین برای کسب نتایج پایدار به حدود ۲۰ جلسه نیاز است، اما با تشخیص متخصص ممکن است تعداد این جلسات افزایش پیدا کند. 

آیا همه افراد به نوروفیدبک پاسخ مثبت می‌دهند؟

با اینکه نوروفیدبک برای اکثر افراد مناسب است و اثربخشی زیادی دارد، اما این روش ممکن است برای برخی از افراد نیز ناکافی یا بی‌اثر باشد. اثرگذاری این روش به شرایط فردی، انگیزه‌ها و سیستم عملکرد مغز هر فرد بستگی دارد. باید گفت این روش تقریبا برای ۸۰ درصد افراد اثربخش است. 

آیا نوروفیدبک قابل استفاده در خانه است؟

این روش به دستگاه‌های تخصصی، نقشه مغزی و تفسیر دقیق نیاز دارد، بنابراین بهتر است برای انجام جلسات نوروفیدبک بهتر است به بهترین مرکز نوروفیدبک مراجعه کنید تا خیالتان از بابت فرایند درمان و اثرگذاری آن راحت باشد. 

آیا امکان بازگشت اختلالات پس از توقف جلسات وجود دارد؟

در صورتی که دوره درمان به طور کامل و زیر نظر متخصص طی شود، معمولا نتایج و اثرات آن پایدار است. با این حال برخی از افراد ممکن است نیاز به یادآوری داشته باشند تا تاثیرات ماندگار حفظ شود.

چگونه بفهمیم نوروفیدبک برای ما مناسب است؟

برای اینکه بتوانید از روش نوروفیدبک استفاده کنید، باید یک متخصص به طور کامل شما را ارزیابی کند و ویژگی‌ها و علائم شما را بررسی کند. علاوه‌بر‌آن نیاز به نقشه مغزی یا QEEG خواهید داشت تا الگوهای مغز و مشکلات شما با دقت بالا شناسایی شوند. 

نوروفیدبک در درمان بیش‌فعالی (ADHD) چقدر موثر است؟

یکی از روش‌های کاربردی برای بهبود بیش‌فعالی نوروفیدبک است که روی بسیاری از افراد تاثیرات مثبتی دارد. بیش از ۷۰ درصد بهبود در تمرکز و رفتارهای تکانشی افراد دارای ADHD در پژوهش‌ها به چشم می‌خورد. 

آیا نوروفیدبک به تنهایی کافی است یا نیاز به درمان‌های مکمل دارد؟

نوروفیدبک به همراه درمان‌های دیگر بسیار توصیه شده است. این روش درمانی می‌تواند در کنار روش‌های دیگری مانند رفتار درمانی، مشاوره فردی، بازی درمانی یا درمان‌های دارویی به کار رود. این کار به پاسخ‌دهی و بهبود  سریع‌تر فرد کمک می‌کند. 

چگونه بهترین مرکز نوروفیدبک را پیدا کنیم؟

برای انتخاب بهترین مرکز نوروفیدبک حتما مجوزهای مراکز مختلف را بررسی کنید. همچنین به سراغ مرکزی بروید که از دستگاه‌های پیشرفته و به‌روز استفاده می‌کنند و دارای تاییدیه‌های استاندارد بین‌المللی هستند. بهتر است مراکزی را انتخاب کنید که از متخصصان خبره و اپراتورهای آموزش‌دیده استفاده می‌کنند. همچنین باید متخصص  برای توضیحات کامل و پایش تغییرات در مرکز حضور داشته باشد.   

آیا استفاده از نوروفیدبک برای زنان باردار ایمن است؟

درمان نوروفیدبک برای زنان باردار ضرری ندارد، زیرا این درمان غیرتهاجمی و بدون عوارض است. با این حال بهتر است قبل از انجام آن با پزشک مشورت شود.  

سخن پایانی

نوروفیدبک یکی از روش‌های درمانی نوظهور است که با پیشرفت تکنولوژی و پژوهش روی امواج مغزی ابداع شده است. در این روش درمانی نیازی به تزریق و درمان‌های تهاجمی وجود ندارد و فرد می‌تواند به‌راحتی و بدون دردسر این درمان را انجام دهد. نوروفیدبک برای بهبود بسیاری از اختلالات مربوط به سلامت روان تاثیرگذار است و برای همه سنین کاربرد دارد. این روش بازخوردهایی به مغز ارائه می‌دهد و به‌مرور به مغز آموزش می‌دهد تا الگوهای سالم را تولید کند. در این مطلب سعی کردیم به سوال نوروفیدبک چیست به طور کامل پاسخ دهیم. کلینیک دکتر ساداتی با بهره‌گیری از جدیدترین و پیشرفته‌ترین تجهیزات، در تلاش است تا از درمان نوروفیدبک برای بهبود و درمان انواع اختلالات استفاده کند و تجربه بی‌نظیری برای شما رقم بزند.