همه چیز درباره اضطراب در کودکان و نوجوانان

ممکن است برای شما هم پیش بیاید که متوجه رفتاری از کودک شوید که نتوانید علت آن را درک کنید. اضطراب در بسیاری از مواقع جزئی از فرایند رشد کودک و نوجوان است. اما باید بدانید که نگرانی‌های روزمره با اضطراب متفاوت هستند. شما باید این تمایزها را درک کنید تا اگر کودک شما دچار اختلال اضطراب شود بتوانید به او کمک کنید. یادتان باشد که اضطراب در کودکان و نوجوانان به شکل‌های مختلفی خود را نشان می‌‌دهد. اما اضطراب واقعا چیست و چه چیزی باعث ایجاد آن می‌شود؟ چگونه می‌توان اضطراب کودکان را مدیریت کرد؟ این‌ها سوال‌هایی است که در این مطلب به آن‌ها پاسخ خواهیم داد.

اضطراب چیست؟

ممکن است در بسیاری از مواقع اضطراب را با استرس‌ها یا نگرانی‌های روزمره اشتباه بگیریم. در واقع اضطراب را ممکن است برای توصیف احساس نگرانی استفاده کنید. ولی باید بدانید که اضطراب حسی است که به‌صورت طولانی در کودک ادامه پیدا می‌کند و او را از انجام کارهایی مانند رفتن به مدرسه و انجام تکالیف بازمی‌‌دارد. به زبان ساده باید بگوییم طبیعی است که کودک در بعضی از موقعیت‌ها احساس نگرانی و استرس داشته باشد. اما اگر نگرانی‌ها در او ادامه پیدا کرد و روند زندگی و فعالیت‌های او را تحت تاثیر قرار داد، احتمالا کودک به یک اختلال اضطرابی مبتلا است و نیاز به کمک متخصص دارد.

اختلال اضطرابی مدل‌های مختلفی دارد مانند:

• اختلال اضطراب فراگیر
• اختلال وسواس فکری-اجباری
• اختلال هراس
• اختلال اضطراب پس از حادثه
• اختلال اضطراب اجتماعی
• اختلال اضطراب جدایی

اختلال اضطرابی چه علائمی دارد؟

به گفته روانشناس متخصص نوجوانان و کودکان، اضطراب یکی از اختلال‌های شایع در بین کودکان و نوجوانان است که در مراحل مختلف رشد خود را نشان می‌دهد. اختلال اضطرابی معمولا در کودکان ۴ تا ۸ ساله تشخیص داده می‌شود. البته بسیاری از نوجوانان هم این اختلال را تجربه می‌کنند. نکته مهم این است که علائم اضطراب در کودکان و نوجوانان به‌طور قابل توجهی با یکدیگر متفاوت است. 

علائم اضطراب در کودکان

بچه‌ها به‌شدت تحت تاثیر دنیای اطرافشان هستند و وقتی که درگیر اختلال اضطراب هستند، ممکن است احساس ترس و انزوا داشته باشند. در ادامه شایع‌ترین علائم اضطراب در کودکان را بیان می‌کنیم.

• مشکل در تمرکز
• مشکلات خواب یا کابوس‌دیدن
• عصبانیت و پرخاشگری
• تنش و بی‌قراری شدید
• گریه‌های مکرر و طولانی
• شکایت کردن از نداشتن حس خوب

علائم اضطراب در نوجوانان

نوجوانان نیز به میزان زیادی در معرض اختلال‌های اضطرابی هستند، اما بیشتر این نگرانی‌ها درباره احساسات مربوط به خودشان است. باید بدانید که اضطراب در نوجوانان همیشه آشکار نیست، زیرا آن‌ها تمایل دارند افکار و احساسات خود را پنهان کنند. برخی از نشانه های اضطراب در نوجوانان شامل موارد زیر است.

• ترس یا نگرانی دائمی درباره جنبه‌های معمول زندگی
• کناره‌گیری از دوستان و فعالیت‌های اجتماعی
• تجریک‌پذیری سریع
• سرزنش‌کردن دیگران
• امتناع از مدرسه رفتن
• مشکلات خواب
• سوء مصرف مواد یا دخانیات

علائم اضطراب کودکان و نوجوانان هرچیزی که باشد، باید بدانید که اضطراب می‌تواند تاثیرات منفی بر افکار، احساسات و سلامت جسمی آن‌ها داشته باشد. همچنین در موارد شدیدتر می‌تواند در توانایی آن‌ها بر عملکرد تحصیلی و تعامل‌های اجتماعی تاثیرگذار باشد. بنابراین کمک‌کردن به بچه‌ها با شناسایی علت اضطراب شروع می‌شود.

دلایل اضطراب کودکان و نوجوانان

روانشناسان کودک تاکید می‌کنند که دلایل زیادی برای اضطراب کودکان وجود دارد. اختلال‌های اضطرابی می‌تواند ترکیبی از عوامل محیطی و ژنتیکی باشد. در ادامه مهم‌ترین دلایلی را که کودک ممکن است به اضطراب دچار شود، معرفی می‌کنیم.

• رویارویی کودک با رویدادهای استرس‌زا: تغییرات ناگهانی در زندگی، مشکلات مدرسه، مسئولیت‌های اضافی فراتر از سن، موقعیت‌های دشوار و مشکلات خانوادگی، تجربه‌های آسیب‌زا، سوء استفاده و آزار جنسی کودک.

• والدین مضطرب: در بسیاری از موارد والدین این اضطراب را به فرزندان خود هم منتقل می‌کنند. همچنین والدینی که بیش از حد از فرزند خود محافظت می‌کنند ممکن است در تشدید اضطراب در کودک نقش داشته باشند.
• استفاده بیش‌ازحد از شبکه‌های اجتماعی: وقت‌گذرانی بسیار در شبکه‌های اجتماعی در بسیاری از موارد باعث می‌شود که کودکان و نوجوانان اضطراب‌‌های مختلفی را تجربه کنند. بچه‌ها ممکن است خود را ناکافی بدانند، زندگی و خصوصیات خود را با بقیه مقایسه کنند یا حس انزوا و شرم را تجربه کنند. 

برای اینکه درباره مدیریت شبکه‌های مجازی بیشتر بدانید، کودکان در شبکه‌های اجتماعی را بخوانید.

راه‌های کمک به بهبود اضطراب در کودکان و نوجوانان

شما به‌عنوان والدین کودک باید همیشه فضا را برای رشد و سلامت کودک و نوجوان خود آماده کنید. اگر به هر دلیلی کودک به اختلال‌های مانند اضطراب دچار شد، حتما باید با کمک یک متخصص، رفتارهایی را برای بهبود کودک انجام دهید. در ادامه رفتارهای مناسب با این کودکان را توضیح خواهیم داد. 

به اضطراب او به روش درست پاسخ دهید

شما باید سعی کنید تا حد امکان آرامش و امیدواری خود را حفظ کنید. یادتان باشد که افکار و رفتار شما تاثیر زیادی روی کودکان دارد. 

• با فرزندانتان درباره نگرانی‌‌هایش صحبت کنید و از او بخواهید درباره احساساتش با شما حرف بزند. 
• با کودک همدلی کرده و او را درک کنید. به کودک نشان دهید که نباید از اضطراب خود خجالت بکشد. او باید بداند که شما در کنارش هستید و حمایتش می‌کنید.
• کودک خود را کنترل نکنید. در کمک به مدیریت اضطراب کودکان و نوجوانان، یادتان باشد که همدلی و حمایت‌های شما به کنترل بیش‌ازحد کودک تبدیل نشود. بهتر است برای روبه‌رو شدن با موقعیت‌های مختلف با کمک خود کودک راهکار پیدا کنید.
• مهارت‌های مقابله‌ای کودک را توسعه دهید. به کودک کمک کنید تا راه‌های مقابله با موقعیت‌های مختلف را تمرین کند. شما باید اعتماد به نفس و توانایی روبه‌رویی با مشکلات را در کودک خود تقویت کنید و به او بازخورد مثبت نشان دهید.

برای فرزند خود الگوی مناسبی باشید

کودک به شما نگاه می‌کند و رفتارهای خود را مطابق با رفتارهای شما تنظیم می‌کند. او به راهنمایی‌های شما نیاز دارد تا بداند چگونه اضطراب‌ها و نگرانی‌های خود را مدیریت کند. بنابراین سعی کنید در برابر موقعیت‌های استرس‌زا و دشواری‌های زندگی طوری رفتار کنید که کودک هم از شما یاد بگیرد. او باید در برابر این موقعیت‌ها اعتماد به نفس خود را حفظ کند. سعی کنید خواب کافی، ورزش و رژیم غذایی سالمی داشته باشید تا از خودتان و کودکانتان به‌خوبی مراقبت کنید. با رفتارهای خود به کودک یاد بدهید که در زندگی مشکلاتی به وجود می‌آید، اما ما می‌توانیم بر آن‌ها غلبه کنیم.

تکنیک‌های آرام‌سازی را با کودک خود تمرین کنید

برای کاهش اضطراب کودکان و نوجوانان راهکارهایی وجود دارد که می‌توانید با کمک روانشناس متخصص آن‌ها را یاد بگیرید. مدیتیشن و تنفس عمیق یکی از بهترین راه‌ها برای آرام‌شدن کودکان است. از کودک بخواهید چند دقیقه روی تنفسش متمرکز شود و منظره‌ها یا موقعیت‌های آرامش‌بخش را تصور کند. این کار باعث ایجاد حس رهایی و آرامش در کودکان می‌شود. 

کیفیت خواب را در بالا نگه دارید

بسیاری از بچه‌هایی که دارای اضطراب هستند، از مشکلات خواب رنج می‌برند. بهتر است یک روتین منظم برای خواب کافی کودکان تنظیم کنید. سعی کنید محیط اتاق خواب کودک را آرام، دنج و راحت طراحی کنید تا او بتواند به‌خوبی بخوابد. زمان استفاده از تلویزیون، موبایل و کامپیوتر را حداقل یک تا دو ساعت قبل از خواب محدود کنید. 

اگر کودک به استرس مبتلا است، مهم است که چگونه استرس کودکان را از بین ببریم.

سخن پایانی

بسیاری از کودکان و نوجوانان در مراحل رشد خود اضطراب را در شکل‌های گوناگونی تجربه می‌کنند. اگر نگرانی‌ها و استرس‌های روزمره به شکلی مزمن و شدید خود را نشان دهد، یا رفتارهای کودک تغییراتی داشته باشد، باید از روانشناس کودک کمک بگیرید. اختلال اضطراب در کودکان و نوجوانان می‌تواند مشکلات بسیاری را برای آن‌‌ها به وجود آورد. در این مطلب سعی کردیم درباره اضطراب بچه ها بیشتر صحبت کنیم. آیا شما تابه‌حال با اضطراب مزمن و شدید کودک خود روبه‌رو شده‌اید؟ سوالات و تجربه‌های خود را با ما در میان بگذارید. یکی از راه های درمان اضطراب با نوروفیدبک است که انجامش پیشنهاد می شود.

سوالات متداول