سبک فرزندپروری مقتدرانه؛ بهترین والد برای فرزندتان باشید

تصور کنید وارد اتاق فرزندتان می‌شوید و می‌فهمید که تکالیفش تمام نشده، اتاق به هم ریخته و او در حال صحبت با دوستش است. شما در این موقعیت چه می‌کنید؟ باید بدانید فرزندپروری آسان نیست، به‌خصوص در شرایط دشوار و چالش‌برانگیزی که هر والدینی آن را تجربه می‌کند. ممکن است در چنین شرایطی فریاد بزنید یا فرزندتان را تنبیه کنید و شاید هم تصمیم بگیرید بی‌تفاوت باشید و بگذارید او کارش را بکند. ممکن است با کودک صحبت کنید و برای انجام کارهایش مهلتی در نظر بگیرید تا در صورتی که وظایفش را انجام نداد، او را از چیز خاصی محروم کنید. تصمیم درباره نحوه رفتار با کودکان و رشد و تربیت آن‌ها را فرزندپروری می‌گوییم. چهار سبک رایج برای تربیت فرزند وجود دارد که سبک فرزندپروری مقتدرانه را می‌توان موفق‌ترین و بهترین روش دانست. در این مطلب درباره این سبک بیشتر صحبت خواهیم کرد.

سبک فرزندپروری مقتدرانه چیست؟

مهم‌ترین هدف سبک فرزندپروری مقتدرانه تعادل بین نظم، ساختار و پرورش کودک است. والدینی که از این سبک استفاده می‌کنند، انتظارات خاصی از فرزندان خود دارند و از طرفی رفتارهای خوب را تشویق می‌کنند والدین مقتدر مرزها و قوانین روشن و واضحی را برای فرزندان خود تعیین می‌کند، از طرفی منابع مورد نیاز و حمایت لازم برای انجام کارها و وظایف کودک را در اختیار او قرار می‌دهند. در این رابطه فضایی برای گفت‌وگو و سازش نیز وجود دارد.

در واقع این سبک تربیت فرزند بسیار دموکراتیک است و والدین نسبت به فرزندان خود پاسخگو هستند. آن‌ها به حرف‌ها و نیازهای کودک گوش می‌دهند و از طرفی نظم و انضباط را به فرزندان آموزش می‌دهند. تمرکز این والدین روز تقویت و تشویق مثبت کارها است به‌جای اینکه تنبیه یا تهدید وجود داشته باشد. تربیت فرزند به روش مقتدرانه ممکن دشواری‌ها و چالش‌هایی دارد که شما می‌توانید با کمک مشاور و روانشناس کودک این سبک را به کار بگیرید و استراتژی‌های مناسب را با توجه به شرایط زندگی و شخصیت فرزندتان پیاده‌سازی کنید.

رفتارهای والدین در سبک فرزندپروری مقتدرانه

به‌طور معمول والدینی که تصمیم می‌گیرند با کمک روش فرزندپروری مقتدرانه کودک را تربیت کنند، معمولا نسبت به والدین دیگر با فرزندان خود صمیمی‌تر هستند و در عین حال انتظارات و قوانین شفاف و محکم را به کودک ارائه می‌دهند. در واقع فرزندپروری مقتدر بر آموزش استقلال به کودکان تمرکز دارد، تا آن‌ها بتوانند بزرگسالانی شاد، متکی‌به‌خود و موفق باشند. در ادامه ویژگی های والدین مقتدر را معرفی می‌کنیم.

خونگرم و مراقب

این والدین رفتارهای دلسوزانه و آرامش‌بخشی دارند. آن‌ها سعی می‌کنند محیطی حمایتی و محبت‌آمیز را برای رشد عاطفی کودک فراهم کنند. تربیت کودک همراه با صمیمیت، به ایجاد یک رابطه قوی بین والدین و فرزندان، تقویت اعتماد، اطمینان و امنیت روانی در کودک کمک می‌کند.

حمایت‌کننده و مشوق

باید بدانید که حمایت و تشویق کودک یکی از اجزای اصلی شیوه فرزندپروری مقتدرانه است. این والدین به توانایی‌های فرزندان خود ایمان دارند و در صورت نیاز به آن‌ها انگیزه می‌دهند. آن‌ها باعث افزایش اطمینان خاطر و عزت نفس فرزندان خود می‌شوند و به رشد سالم و انعطاف‌پذیر ذهنی کودک کمک می‌کنند.

ارتباط با ذهن باز

در شیوه فرزندپروری مقتدرانه ارتباطات آزادانه وجود دارد. پدر و مادر به صحبت‌های کودک خود به‌طور فعالانه گوش می‌دهند و محیطی را ایجاد می‌کنند که کودک در آن احساس راحتی داشته باشد. آن‌ها به کودک کمک می‌کنند تا افکار و احساسات خود را بدون ترس از قضاوت بیان کند. این کار علاوه بر رشد مهارت‌های اجتماعی کودک به او کمک می‌کند تا باور کند که نظراتش اهمیت دارد. 

استانداردهای بالا، اما واقع‌بینانه

جالب است بدانید که معمولا والدین مقتدر انتظارات بالایی از رفتار و عملکردهای فرزندان به‌خصوص در زمینه تحصیلی دارند. با این حال مهم این است که انتظارات آن‌ها بر واقعیت تکیه دارد و به توانایی‌ها و علایق فرزندانشان توجه می‌کند. وقتی اهداف واقع‌بینانه باشند، کودکان مسئولیت‌پذیری را یاد می‌گیرند و سعی می‌کنند موفق باشند.

آموزش دقیق نظم و انضباط

والدینی که شیوه فرزندپروری مقتدر را اجرا می‌کنند، خود نیز به‌طور پیوسته قوانین و پیامدهای آن‌ها را اجرا می‌کنند تا اهمیت مسئولیت‌پذیری را به فرزند خود بیاموزند. آن‌ها سعی می‌کنند الگوهای مناسبی برای کودک خود باشند. آموزش نظم و انضباط به بچه‌ها کمک می‌کند تا ارزش قوانین را بدانند.

پاسخ‌گویی به نیازهای کودکان

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های والدین مقتدر این است که نیازهای عاطفی و جسمی فرزندان خود را تشخیص داده و به آن‌ها پاسخ می‌دهند. آن‌ها تعادل بین انتظارات خود و حمایت بی‌قیدوشرط را حفظ می‌کنند. این کار باعث می‌شود تا فرزندان با اعتماد به نفس و سازگار تربیت شوند.

برای آشنایی با سبک‌های دیگر، انواع سبک های فرزندپروری را بخوانید.

تاثیر سبک فرزندپروری مقتدرانه روی کودکان

باید بدانید که محققان روش فرزندپروری مقتدرانه را یکی از بهترین راه‌ها برای تربیت و رشد کودک می‌دانند. این روش اگر با کمک والدینی دلسوز و آگاه اجرا شود، می‌تواند دستاوردهای شگفت‌انگیز و نتایج بی‌نظیری داشته باشد. در ادامه برخی از تاثیرات این سبک را روی کودکان مرور می‌کنیم

• بهبود مهارت‌های ارتباطی کودکان
• عملکرد تحصیلی بهتر
• استقلال و اعتماد به نفس کودک
• عزت نفس بالاتر نسبت به کودکانی با والدین مستبد
• سلامت روانی و رفاه عاطفی کودک و نرخ افسردگی پایین‌تر
• کاهش بزهکاری به دلیل حمایت والدین و درک  متقابل
• افزایش خلاقیت در کودک
• تمایل به مشارکت در گروه‌های اجتماعی مانند گروه دوستان و مدرسه
• احساس شادی و آرامش بیشتر نسبت به سبک‌های دیگر تربیت فرزند

چگونه والدین مقتدری باشیم و از فرزندپروری مقتدرانه استفاده کنیم؟

حالا که با سبک فرزندپروری مقتدرانه آشنا شدید و مزایای آن را دانستید، حتما به این فکر می‌کنید که چگونه می‌توان از این سبک استفاده کرد و چه کارهایی باید انجام دهید تا والدین مقتدری باشید. در ادامه چند نکته برای ایجاد این سبک بیان شده است.

با کودک رابطه‌ای عمیق بسازید.

ارتباط عاطفی و عمیق یکی از مهم‌ترین و ضروری‌ترین اجزای سبک فرزندپروری مقتدر است. عشق و محبت خود را به فرزندانتان ابراز کرده و ویژگی‌های مثبت آن‌ها را تایید و تحسین کنید. رابطه شما و فرزندتان باید بر پایه احترام، عشق و علاقه متقابل باشد. شما باید با فرزند خود پیوند عمیقی ایجاد کنید تا بتوانید در مسیر رشد و تربیت او موفق باشید.

محدودیت‌ها و مرزها را تعیین کنید

والدین مقتدر استقلال کودک را تشویق می‌کنند، اما محدودیت‌ها و مرزها را هم با دقت مشخص می‌کنند. این قوانین باید منطقی و به نفع کودک باشند. فهرستی از محدودیت‌های متناسب با سن کودک تهیه کنید و در اجرای قوانین آن‌ها ثابت‌ثدم باشید. اگر کودک واکنش منفی نشان داد، کوتاه نیایید و مزایای هر محدودیت را برایش توضیح دهید.

انتظارات و قوانین را برای فرزندان خود روشن کنید

توضیح قوانین به کودک کمک می‌کند تا منطق شما را بهتر درک کند و مزایای هر قانون را بداند. به کودکان فرصت دهید تا سوال‌های خود را بپرسند و احساسات خود را درباره این قوانین بیان کنند. یادتان باشد برای هر شکستن قانونی، پیامدی تعریف کنید. حتما به قوانین، اجرای آن‌ها و همچنین اجرای پیامدها پایبند باشید.

صبوری را تمرین کنید

فرآیند فرزندپروری راهی طولانی، دشوار و نیازمند صبر است. وقتی که کودکان قوانین را می‌شکنند، لجبازی یا پرخاشگری می‌کنند، همه‌چیز سخت‌تر می‌شود. با این حال باید دوام بیاورید و صبور بمانید. در میان مشغله‌های زندگی، زمانی کوتاه را به خودتان استراحت دهید تا دوباره آرامش خود را به دست آورید. در این مسیر می‌توانید از متخصص روانشناس کودک هم کمک بگیرید.

از پیامدهای قانون‌شکنی به‌طور مداوم و منصفانه استفاده کنید

وقتی که کودک قانونی را زیر پا می‌گذارد، باید پیامدی متناسب با آن وجود داشته باشد. این پیامد باید به کودک آموزش دهد و منصفانه طراحی شود. همچنین نوع پیامد به سن کودک و میزان بلوغ او بستگی دارد.

کودک را تحسین کنید

تحسین‌کردن کودک یکی از ابزارهای قدرتمند برای تربیت فرزند است که به او کمک می‌کند تا ارزش کارها و دستاوردهای خود را درک کند. مسیر تلاش‌ها را همیشه در نظر داشته باشید و فقط به نتیجه فکر نکنید. این کار به افزایش عزت نفس، انگیزه و تقویت رفتار مثبت کمک می‌کند.

زمانی را به فرزندان خود اختصاص دهید

والدین مقتدر همواره تلاش می‌کنند تا رابطه خود و فرزندان را بهبود دهند. بنابراین یکی از مهم‌ترین کارها این است که به‌طور اختصاصی با هرکدام از فرزندان خود وقت بگذرانید. این کار رابطه بین شما را تقویت می‌کند و به شما در درک بهتر احساسات و افکار فرزندتان کمک می‌کند.

استقلال فرزندتان را تشویق کنید

شما باید تلاش کنید تا فرزندانی مستقل تربیت کنید تا بتوانند فکر کنند و تصمیم بگیرند. آن‌ها باید بتوانند در چارچوبی امن یاد بگیرند و با چالش‌های مسیرشان روبه‌رو شوند. تشویق استقلال در کودک باعث افزایش اعتماد‌به‌نفس او می‌شود. 

این مطلب هم برای شما مفید است: ۱۰ نکته مهم برای تربیت فرزند

سخن پایانی

فرزندپروری مقتدرانه پاسخ‌گویی بالا را با میزان مناسبی از کنترل والدین ترکیب می‌کند. این سبک به والدین کمک می‌کند تا یک رابطه باز، محترمانه و در عین حال صمیمانه با کودکان خود داشته باشند. در این سبک تربیت فرزند، مرزها، قوانین و انتظارات روشن هستند و پیامدها متعادل  و منصفانه تعریف می‌شوند. اگر بتوانید این سبک را به‌درستی اجرا کنید، فرزندانی مستقل، موفق، با اعتماد به نفس و مسئولیت‌پذیر پرورش خواهید داد. البته اگر نمی‌دانید باید از کجا شروع کنید، بهتر است با یک متخصص حوزه روانشناسی کودک مشورت کنید. در این مطلب سعی کردیم درباره سبک فرزندپروری مقتدرانه صحبت کنیم. نظرات، سوالات و تجربه‌های خود را با ما در میان بگذارید.

سوالات متداول